Congres Armoede en Schulden Doorgrond

Effectief inzetten op armoedebestrijding

Hoewel ons land één van de meest welvarende landen ter wereld is, leeft inmiddels één op de tien Nederlanders op of onder de armoedegrens. Volgens het CBS neemt de armoede in Nederland sinds de laatste jaren enorm toe en is armoede vaak meer dan alleen een financieel probleem.

Veel sociale problematiek begint met armoede. Wie beter begrijpt wat armoede is, hoe het ontstaat, wat het met mensen doet, in welke wereld je terecht komt als je arm bent, kan die mensen beter helpen. Kun je hardop zeggen dat je, net als tienduizenden andere Nederlanders, afhankelijk bent van instanties?

In de laatste jaren groeit het inzicht over armoede en zijn er steeds meer initiatieven die gebruik maken van die kennis, mensen levend in armoede perspectief bieden en op een zinvolle manier leren omgaan met hun situatie. Dit congres biedt een podium aan die inzichten en initiatieven en de gelegenheid ze uitgebreid te bevragen en te bediscussiëren.

Deze dag: 

  • Leer je wat het voor jou betekent om de eigen dienstverlening stress-sensitiever in te richten
  • Maakt je bewust van het irrationele gedrag van mensen die in armoede leven
  • Laat zien hoe ‘nudging’ beter werkt dan straffen
  • Biedt je een podium aan inzichten en initiatieven over armoedebestrijding
  • Geeft je inzicht in hoe generatielange armoede kan leiden tot normalisering van criminaliteit (en hoe je dit aanpakt)

Wie beter begrijpt wat armoede is, hoe het ontstaat, wat het met mensen doet, in welke wereld je terecht komt als je arm bent, kan deze mensen beter helpen.

08.30 uur   Ontvangst en registratie met koffie en thee
09.00 uur   Openingsgesprek met een ervaringsdeskundige door dagvoorzitter Piet-Hein Peeters
Caroline Beeris, ervaringsdeskundige en coördinator Werkplaats Financiën Eindhoven en Piet-Hein Peeters, hoofdredacteur Zorg+Welzijn.
09.15 uur   Armoede-aanpak: op de goede weg? Een inleidende beschouwing
Pieter Hilhorst, politicoloog. Hij is medeoprichter van de coöperatie Goede Gieren, een groep aktieonderzoekers die mogelijkheden verzinnen voor een alternatieve schuldhulpverlening.
10.00 uur   Stress-sensitieve dienstverlening
Wie in armoede en/of schulden leeft heeft vaak veel zorgen en stress. De afgelopen jaren is er veel literatuur beschikbaar gekomen over de effecten van (geld)stress op ons gedrag en zelfs op de ontwikkeling van onze hersenen. Chronische stress draagt er aan bij dat we minder doelgericht gaan handelen. We leven meer bij de dag, bedenken minder of minder effectieve strategieën om problemen aan te pakken en vergeten vaker belangrijke zaken. Ook hebben we vaak meer moeite om door te zetten en/of onze verlangens te beteugelen. Je wordt dus minder goed in het gedrag dat juist zo hard nodig is om je te ontworstelen aan de ingewikkelde dynamiek waar je in terecht komt als je te weinig geld hebt. In de Verenigde Staten worden deze inzichten inmiddels ingezet om ondersteuning bij de aanpak van armoede en schulden anders in te richten. Ze maken de dienstverlening veel stress-sensitiever en ondersteunen mensen om doelen te stellen en deze top of mind te houden. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat deze aanpak, die in de VS ook wel Mobility Mentoring wordt genoemd, effectiever is dan de meer traditionele wijze van begeleiden. Nadja Jungmann geeft een korte toelichting op de onderliggende literatuur en werkt uit wat het voor uitvoerende professionals betekent om de eigen dienstverlening stress-sensitiever in te richten.
Nadja Jungmann, lector Schulden & Incasso at Hogeschool Utrecht, lector van het jaar 2017.
11.00 uur   Pauze
11.30 uur   Sessieronde 1 – Verdiepende sessies, gerelateerd aan Mobility Mentoring
12.30 uur   Lunchpauze
13.30 uur   Interview Sociaal Werker van het Jaar 2017
Mariska Overgaag, medewerker Kwadraad maatschappelijk werk en oprichter Emma: Eerder Melden, Minder Achterstanden. Sociaal werker van het jaar 2017.
13.45 uur   Nudging bij armoedeproblematiek
Armoede en schulden hebben ook van alles met gedrag te maken. Maar dat gedrag is lang niet altijd bewust of rationeel gedrag. Niet zelden hebben mensen een duwtje in de goede richting nodig om hen te helpen bij het nemen van ‘verstandige’ beslissingen of het maken van de ‘juiste’ keuzes. Maar is dat duwtje in de rug (= nudge) echt nodig en is het niet paternalistisch om te veronderstellen dat mensen dat nodig hebben? Moeten we mensen niet aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid en ze een geheel vrije keuze laten?
Roeland van Geuns gaat in op wat ‘nudging’ is en welke vormen daarvan kunnen helpen armoede en schulden terug te dringen en soms zelfs te voorkomen.Roeland van Geuns, lector Armoede en Participatie aan de Hogeschool van Amsterdam.
14.30 uur   Sessieronde 2 – Goede voorbeelden uit de lokale praktijk bij aanpak van armoede en schulden
15.30 uur   Pauze
15.50 uur Aanpak van ondermijnende criminaliteit: hoe generatielange armoede leidde tot een participatiemaatschappij avant la lettre
In het boek ’De achterkant van Nederland’ beschrijven hoogleraar Pieter Tops en journalist Jan Tromp hoe georganiseerd criminaliteit steeds meer grip krijgt op buurt, wijken, zelfs hele gemeenten in Nederland. Opvallend genoeg zien zij deze ontwikkeling als een sociale uitdaging. In het maandblad Zorg+Welzijn zei Pieter Tops onlangs ’onder hoede van criminelen is het soms beter toeven dan onder hoede van officiële instanties’. De roep om zelfredzaamheid versterkt volgens Tops deze ontwikkeling. In zijn bijdrage neemt hij de deelnemers in zijn onderzoek en legt hij zeer noodzakelijke vragen aan hen voor.

Pieter Tops, hoogleraar Tilburg Law School, schrijver van De Achterkant van Nederland – Hoe onder- en bovenwereld verstrengeld raken.

16.30 uur   Laatste vragen en afsluiting

NB: programma onder voorbehoud van wijzigingen.

Sessieronde 1 – Verdiepende sessies, gerelateerd aan Mobility Mentoring
1. Hoe maak je de impact van chronische stress bespreekbaar?
Het niet verzamelen van belangrijke stukken, het vergeten van een afspraak, de neiging om de handdoek in de ring te gooien terwijl er heel veel op het spel staat. Het zijn gedragingen die samen kunnen hangen met de chronische stress waar mensen in armoede en schulden vaak in leven. Het zijn tegelijkertijd gedragingen die mensen die in chronische stress leven lang niet altijd daaraan toeschrijven. In deze sessie leer je hoe je de impact van stress kunnen bespreken met klanten. Ook worden er manieren aangereikt om op basis van de verstrekte voorlichting met klanten strategieën uit te werken die hen helpen om hun doelen beter te bereiken. De sessie voorziet in praktische informatie waar de deelnemers direct mee aan de slag kunnen op de werkvloer.
Nadja Jungmann, lector Schulden & Incasso at Hogeschool Utrecht, lector van het jaar 2017, lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht.
 2. Herinneringen via de SMS
In de laatste jaren zien we binnen het veld van de schuldhulpverlening een verschuiving plaatsvinden van puur rationeel denken naar meer ruimte voor gedrag en de processen die daarbij een rol spelen. Het besef dat alleen het regelen van schulden niet voldoende is en dat weten niet gelijk staat aan doen, wordt steeds groter. Maar hoe motiveren en activeren we mensen om financieel gezond gedrag te vertonen? Inzichten uit de gedragswetenschappen kunnen hier goed voor worden gebruikt. Tijdens deze sessie wordt ingegaan op verschillende (effectieve) mogelijkheden om gedrag te motiveren en activeren.
Minou van der Werf, wetenschappelijk medewerker NIBUD
 3. Mobility Mentoring in Alphen aan den Rijn
Gemeente Alphen aan den Rijn is aan de slag met Mobility Mentoring. Waarom is voor Alphen aan den Rijn gekozen als pilot-gemeente? Welke elementen uit de methodiek voert Alphen aan den Rijn door in zijn dienstverlening? Wat zijn de eerste ervaringen van de medewerkers en inwoners?
Francien Anker neemt u mee in de doorontwikkeling van de dienstverlening op het Sociaal Domein en vertelt hoe Mobility Mentoring hierin een logisch en gewenst vervolg is. Twee collega’s die werken vanuit Mobility Mentoring vertellen over hun ervaringen met de methodiek en hoe inwoners de nieuwe dienstverlening ervaren.
Francien Anker, directeur in gemeente Alphen aan den Rijn, met als focus dienstverlening en sociaal domein.
 4. De meerwaarde van vrijwilligers
Wat kan een hulpverlener niet wat een vrijwilliger wel kan? En waarom en wanneer is het zo zinvol om vrijwilligers betrokken te houden bij betaalde hulpverleningstrajecten? Wat levert dit de hulpverlening, maar vooral de mensen die hulp vragen op? Roy Meerburg is landelijk projectleider Thuisadministratie bij vrijwilligersorganisatie Humanitas. Met een recent afgerond onderzoek bij Humanitas en concrete voorbeelden uit het land zal hij duidelijk maken wat de meerwaarde van vrijwilligers is bij ondersteuning rondom armoede en schulden.
Roy Meerburg, landelijk projectleider Thuisadministratie bij vrijwilligersorganisatie Humanitas.
Sessieronde 2 – Goede voorbeelden uit de lokale praktijk bij aanpak van armoede en schulden
   
1. Emma: eerder melden, minder achterstand
In Zoetermeer hebben verschillende maatschappelijke organisaties (beroeps en vrijwillig) de handen ineengeslagen om de groeiende problematiek rondom schulden tegen te gaan. EMMA staat voor Eerder Melden, Minder Achterstanden. Het doel van EMMA is het vroegtijdig signaleren van schulden zodat er op tijd kan worden ingegrepen. Dankzij het tijdig ingrijpen kunnen ernstige gevolgen worden voorkomen, bijvoorbeeld huisuitzetting.
Mariska Overgaag, medewerker Kwadrant en oprichter Emma: eerder melden, minder achterstand.
2. Werkplaats Financiën Eindhoven
Op drie locaties in Eindhoven helpt de Werkplaats Financiën mensen met financiële problemen. Bijzonder is dat ervaringsdeskundigen deze hulp bieden. Dat werkt zeer drempelverlagend, zo is gebleken. Begonnen als bescheiden initiatief in een Buurtinfocentrum, klopten afgelopen anderhalf jaar 550 Eindhovenaren aan bij de Werkplaats Financiën. De vierde locatie komt eraan.
Eén van de drijvende krachten achter de Werkplaats Financiën is Caroline Beeris. Door ziekte raakte ze haar baan kwijt en kreeg ze schulden. ‘Ik deed heel veel om uit de ellende te komen, maar ik werd vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Het was een zaak van lange adem om erachter te komen waar ik moest zijn voor hulp.’
Caroline Beeris, ervaringsdeskundige en coördinator Werkplaats Financiën Eindhoven.
3. Schuldeisers signaleren laaggeletterdheid vroegtijdig: beginnen bij de basis
Voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen is een randvoorwaarde om een stabiele financiële situatie te krijgen. We weten dat laaggeletterden veel vaker langdurig arm zijn dan niet laaggeletterden. Ook zijn mensen die moeite hebben met lezen of rekenen oververtegenwoordigd onder schuldenaren die zich aanmelden bij schuldhulpverlening.
In Zwolle slaan schuldeisers, de gemeente, Op Orde Zwolle* en Stichting Lezen & Schrijven de handen ineen om al vroegtijdig bij mensen met financiële problemen laaggeletterdheid te signaleren. Schuldeisers verwijzen klanten met een betalingsachterstand door naar de welzijnsorganisatie waar wordt gekeken welke hulp iemand nodig heeft. Dit kan bijvoorbeeld hulp bij de thuisadministratie, bij taal of rekenen of een combinatie van beide zijn. In het laatste geval gaan hulpvragers aan de slag met eenvoudig geschreven lesmateriaal waarbij zij werken aan het op orde krijgen van de administratie en tegelijk werken aan taal. Zwolle is één van de vier pilotlocaties binnen een project dat door het ministerie van SZW wordt gefinancierd. Ook in Tilburg, Leeuwarden en Arnhem zijn schuldeisers aan de slag.* Op Orde is het centrale aanmeldpunt voor hulp en advies bij uw thuisadministratie. Op Orde Zwolle is een samenwerkingsverband tussen vier organisaties; Sociaal Raadslieden en Formulierenbrigade van De Kern, WIJZ, Humanitas en SchuldHulpMaatje van Voor Elkaar Zwolle.Stichting Lezen & Schrijven.
4. Noodhulpbureaus bij urgente financiële nood
Gezinnen en alleenstaanden die te kampen hebben met armoede en schulden belanden nogal eens tussen wal en schip. Dienstverleners zijn de eersten die directe hulp kunnen bieden aan mensen in financiële nood. Echter blijken er vaak geen regelingen te zijn of is er niet tijdig een positief besluit. Dienstverleners uit 85 gemeenten kunnen hiervoor een beroep doen op een noodhulpbureau. Daarin werken lokale overheid, donateurs, waaronder fondsen, kerken en dienstverleningsorganisaties samen.
SUN Nederland helpt bij het opzetten van een noodhulpbureau in eigen gemeente of werkgebied en vertelt u in deze sessie over hun ervaringen van noodhulpbureaus in zowel de grote steden als in kleinere gemeenten.
Nathalie Boerebach, directeur SUNN (Stg. Urgente Noden Nederland en
Johan Groothedde, gemeente Zwolle en werkzaam bij SUN Zwolle.

Piet-Hein Peeters

Piet-Hein Peeters is ervaren discussieleider en dagvoorzitter op het gebied van zorg en welzijn. Publiek is geen luisteraar, maar deelnemers. Is goed thuis in de actuele ontwikkelingen op dit terrein. Peeters is hoofdredacteur Zorg+Welzijn.

Caroline Beeris

Caroline Beeris is ervaringsdeskundige en coördinator bij Werkplaats Financiën.

Roeland van Geuns

Roeland van Geuns is sinds begin 2012 lector Armoede en Participatie aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij is daar verantwoordelijk voor onderzoek en ontwikkelingsprojecten op het terrein van armoede, schulden en re-integratie/participatie. In het onderzoek van het lectoraat staat de vraag centraal hoe sociale professionals mensen die te maken hebben met armoede en schulden op een effectieve manier kunnen ondersteunen om weer meer grip op hun leven in het algemeen en hun financiën in het bijzonder te krijgen. Vanuit het lectoraat wordt over deze thema’s regelmatig gepubliceerd.

Pieter Hilhorst

Pieter Hilhorst, politicoloog. Hij is medeoprichter van de coöperatie Goede Gieren, een groep aktieonderzoekers die mogelijkheden verzinnen voor een alternatieve schuldhulpverlening.

Nadja Jungmann

Nadja Jungmann is lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht en zelfstandig adviseur. In de afgelopen jaren voerde zij tal van onderzoeken uit met maatschappelijke impact. Nadja is een autoriteit op het gebied van financiële problematiek bij huishoudens. Ze spreekt regelmatig op congressen, verschijnt regelmatig in de media en leverde in de afgelopen jaren ruim 50 publicaties over dit onderwerp op. In februari 2017 werd Nadja uitgeroepen tot lector van het jaar. Eerder won zij de ROA impactprijs.

Roy Meerburg

Roy Meerburg is landelijk projectleider Thuisadministratie bij vrijwilligersorganisatie Humanitas.

Mariska Overgaag

Mariska Overgaag, medewerker Kwadraad maatschappelijk werk en oprichter Emma: Eerder Melden, Minder Achterstanden. Sociaal werker van het jaar 2017.

Pieter Tops

Pieter Tops is hoogleraar Tilburg Law School, journalist en schrijver van De Achterkant van Nederland – Hoe onder- en bovenwereld verstrengeld raken.

Foto door Claudia Kamergorodski.

Minou van der Werf

Minou van der Werf is onderzoeker bij het Nibud en buitenpromovenda aan de Universiteit Leiden. Vanuit haar achtergrond in de sociale psychologie is ze vooral geïnteresseerd in het financieel gedrag van mensen. Waarom maken mensen bepaalde (irrationele) financiële keuzes? En – nog belangrijker – hoe kunnen we mensen helpen en motiveren betere keuzes te maken? Op welke manier kunnen we ze het juiste steuntje in de rug geven?

Francien Anker

Francien Anker, directeur in gemeente Alphen aan den Rijn, met als focus dienstverlening en sociaal domein.

Nathalie Boerebach

Nathalie Boerebach is directeur bij SUNN (Stg. Urgente Noden Nederland).

Johan Groothedde

Johan Groothedde, gemeente Zwolle en werkzaam bij SUN Zwolle.

Francien Anker

Francien Anker, directeur Alphen aan den Rijn, met als focus dienstverlening en sociaal domein.
Doelgroep
Dit congres is bedoeld voor bestuurders, directeuren, (team)managers, hoofden, projectleiders, coördinatoren, (beleids)medewerkers, (jeugd)hulpverleners en adviseurs van:

  • Gemeenten
  • Zorginstellingen
  • Welzijnsorganisaties
  • Vrijwilligersorganisaties
  • Koepel- en brancheorganisaties
  • Rijksoverheid
  • Zorgverzekeraars
  • Woningcorporaties

Tarieven
€ 229,- per persoon (excl. btw) | Primaire doelgroep
€ 199,- per persoon (excl. btw) | Prijs voor abonnees van het tijdschrift Zorg+Welzijn, Sociaal Bestek, Jeugdbeleid en Vakblad Sociaal Werk.

* Niet geldig in combinatie met andere kortingen en acties van (onderdelen van) Bohn Stafleu van Loghum.

Accreditatie
Het congres is geaccrediteerd door:

  • Kiwa Certificaat Schuldhulpverlening: 3 punten Kennis en 3 punten Vaardigheden. Vul uw Certificaatnummer Kiwa in op het aanmeldformulier om in aanmerking te komen voor deze punten.
  • Registerplein: 5,5 punten voor Geaccrediteerde Deskundigheidsbevordering Cliëntondersteuners, Sociaal juridisch dienstverleners, Aandachtsfunctionarissen en Geaccrediteerde Scholing GHO. 1 punt voor Vrije Ruimte GGZ-Agogen, Maatschappelijk Werk en Sociaal Agogen.

Contact

Klantenservice (inschrijving / aanmelding)
T: (030) – 638 3638
E: aanmelder@bsl.nl

Congres ontwikkelaar (inhoudelijke vragen)
Shannah Spoelstra
T: 030 – 638 36 54
M: 06 – 21 38 06 49
E: shannah.spoelstra@bsl.nl

Eventcoördinator (logistieke vragen)
Eefje Korten
T: 030 -638 36 53
M: 06 – 21 35 57 59
E: eefje.korten@bsl.nl

Sales (sponsormogelijkheden)
Juith Goudzwaard
T: 010 – 742 10 21
E: judith@crossmedianederland.com

Annuleren
Jouw inschrijving is alleen schriftelijk te annuleren. In geval van annulering tot uiterlijk 4 weken voor de opleidingsdatum, wordt een bedrag van € 50 wegens administratiekosten in rekening gebracht. Bij een meerdaagse masterclass of congressen met een deelnameprijs vanaf € 750 (excl. BTW) per persoon bedragen de administratiekosten € 250. De administratiekosten bedragen € 35 indien de kosten van de betreffende opleiding, cursus, workshop of training minder dan € 100 bedragen. In geval van annulering binnen 4 weken voor de opleidingsdatum wordt het volledig verschuldigde bedrag in rekening gebracht. De betreffende deelnemer kan zich in dat geval wel laten vervangen door een ander persoon.