Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Zorg 2003: minder regelzucht, meer kwaliteit: Marktwerking in de Bomhoff-doctrine

15 Maart 2007 Een nieuw bekostigingssysteem in de zorg en véél minder regels en wetten. Dat zijn de meest in het oog springende voornemens van het verse kabinet. Het 'nieuwe' beleid wordt weliswaar met toeters en bellen gepresenteerd, maar borduurt veelal voort op maatregelen waar 'Paars' al mee was begonnen. Onder de bewindslieden Bomhoff en Ross-Van Dorp is meer marktwerking en meer vrijheid voor de zorgaanbieders te verwachten.



Door Caroline Stam - 'Een blijmoedige insteek,' zo kondigde de nieuwbakken
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn eerste begroting aan. Hij
kon gemakkelijk blijmoedig zijn, want hij had meer geld te besteden: voor deze
kabinetsperiode 2002 tot 2006 mag hij 9,5 miljard extra uitgeven. De
'volume-uitgaven' kunnen jaarlijks met 2,5 procent stijgen. Daarnaast is er 1,2
miljard extra beschikbaar voor het terugdringen van de wachtlijsten (van de
instellingen), die nu worden uitgedrukt in wachttijden (voor de cliënt). Dit om
te voorkomen dat instellingen lange wachtlijsten gaan aanleggen om meer geld te
krijgen. Ombuigingen komen er ook. Met name op het gebied van regels en
overhead, en op het budget voor geneesmiddelen. Het moet, zo staat te lezen in
de VWS-begroting, zo'n 568 miljoen euro opleveren.



Productie opschroeven

Het gaat goed met onze gezondheidszorg, betoogt minister Eduard
Bomhoff. We leven steeds langer, we kunnen gebruik maken van steeds verder
ontwikkelde medische technieken en de dokters kunnen steeds meer. 'Vergrijzing
is heel mooi,' aldus Bomhoff, 'en niet zoiets als zure regen, zoals het vorige
kabinet het voorstelde. Het kost meer geld.' Het recht op zorg voor iedereen is
het uitgangspunt voor de begroting. Dat is natuurlijk heel mooi, maar dat recht
had de burger natuurlijk al lang en werd de laatste tijd steeds meer door
patiënten en cliënten via zorgverzekeraars en rechters afgedwongen.

Op de schop gaat het bekostigingssysteem in de zorg. Er zijn geen
voorop vastgestelde overheidsbudgetten meer voor de ziekenhuizen, maar
instellingen kunnen hun productie zoveel mogelijk opschroeven om de wachttijden
terug te brengen. Dat zal volgens de VWS-minister niet leiden tot een
kostenexplosie. 'Daarvoor zijn enkele mechanismen in het systeem ingebouwd.'


Bomhoff noemt vier voorbeelden: cao's leggen arbeidsvoorwaarden vast,
wat voorspelbare kosten oplevert. Voor medicijnen blijven maximum tarieven
gelden, vastgesteld door het COTG (Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg).
Onroerende goederen zijn een vaste kostenpost. En specialisten worden weer
betaald naar het aantal verrichtingen.



Het nieuwe bekostigingssysteem moet vraag en aanbod in de zorg beter op
elkaar afstemmen. 'Per sector wordt naar het geëigende moment gekeken om over te
stappen naar een nieuw systeem,' aldus de VWS-nota. De ziekenhuissector bijt het
spits af met de invoering van meer marktwerking. In 2003 maakt de sector een
begin met de Diagnose Behandeling Combinaties (DBC's), gevolgd door de ggz. Een
DBC omvat alle activiteiten en verrichtingen in een ziekenhuis op de zorgvraag
van de patiënt. Ziekenhuizen en zorgverzekeraars gaan nu op lokaal niveau
afspraken maken over volume, prijs en kwaliteit van de DBC's. De verzekeraars
zullen als inkopers en regisseurs van zorg fungeren. De overheid, zo verzekert
Bomhoff, zal toezien op de kwaliteit van de geleverde zorg en beoordeelt de
prestaties van de verzekeraars. De financiële prikkels zullen, zo is de
Bomhoff-doctrine, leiden tot meer en betere zorgproductie. De prijzen van
medicijnen, in de begroting een bezuiniging van jaarlijks 280 miljoen euro (de
helft van de totale ombuiging), worden ook door vraag en aanbod bepaald. Met
dien verstande dat het COTG de maximumprijzen zal blijven vaststellen.

Minister Bomhoff presenteert zijn beleid als de grote omslag, maar wie
naar de uitwerking ervan kijkt, ziet dat veel acties, en ook meer geld, al onder
het 'oude' kabinet zijn ingezet. Zo stelde ex-minister Borst al extra geld ter
beschikking voor de wachtlijsten, voor de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg.
En zocht zij naar mogelijkheden zorg doelmatiger te organiseren en
zorgaanbieders beter te laten samenwerken. Ook zijn er meer opleidingsplaatsen
gekomen voor gespecialiseerde verpleegkundigen, huisartsen en verloskundigen.
Bomhoff komt met soortgelijke beleidsvoornemens.



Interactief

Ook de geestelijke gezondheidszorg krijgt vanaf 2003 te maken met de
invoering van het DBC-traject als bekostigingssysteem. Dit gaat overigens vier
jaar gaat duren. Het systeem houdt in dat zorgaanbieders alleen budget ontvangen
voor daadwerkelijk geleverde zorg op basis van kostendekkende tarieven. Verder
kunnen, evenals de ziekenhuizen, ook instellingen in de ggz en de
verslavingszorg per 1 januari 2003 extra productie leveren zonder gehinderd te
worden door een maximum budget. Dit om de wachttijden tot een 'aanvaardbaar
niveau' terug te dringen.

Ook het persoonsgebonden budget zal in de gemoderniseerde AWBZ binnen
de ggz meer toegepast kunnen worden. Het kabinet wil, aldus de Zorgnota van VWS,
verder onderzoeken of het mogelijk is eerstelijns psychische zorg in het
basispakket voor de nieuwe basisverzekering - die voor 2005 op de rol staat - op
te nemen.

In de ouderenzorg worden de wachttijden ook door het nieuwe kabinet
aangepakt: de wachttijden moeten eind 2003 tenminste twintig procent lager zijn
dan tijdens het laatste meetpunt, oktober 2001. Toen bedroeg het aantal
wachtenden 87.300, waarvan 32.500 mensen zonder overbruggingszorg. Overigens was
het aantal wachtenden sinds 2000 al dalende. Om het doel te bereiken dienen
bouwplannen versneld uitgevoerd te worden, moet het ziekteverzuim onder het
personeel omlaag om het personeelstekort het hoofd te bieden en moet meer
variatie in het zorgaanbod de keuzemogelijkheden van cliënten vergroten. Door
benchmarking, waarbij instellingen zichzelf met anderen vergelijken, kan de
bedrijfsvoering verbeteren.



Kwaliteitszorgsystemen in de instellingen moeten de ouderenzorg op een
hoger niveau brengen, daar waar dat nodig is, betoogde staatssecretaris Clémence
Ross-Van Dorp tijdens de presentatie van de VWS-begroting. Ook hier minder
regels, minder bureaucratie. De staatssecretaris kondigde aan een
langetermijnvisie op ouderenbeleid te willen ontwikkelen. 'Daarin zijn ook zaken
begrepen als wonen, veiligheid en mobiliteit van ouderen. Wij willen deze visie
interactief, met medewerking van partijen van onderaf, tot stand brengen.'

Nieuwbouw en renovatie van oudbouw is een belangrijke manier om de
ouderenzorg te vernieuwen en de capaciteit uit te breiden. Een groot probleem
zijn echter de kapitaallasten van de 'oude' gebouwen, die als een financiële
molensteen om de nek van veel zorginstellingen hangen. Staatssecretaris Ross-Van
Dorp erkent het financiële probleem, maar wil niet direct tegemoet komen aan de
claim van 800 miljoen euro die ouderenzorgkoepel Arcares enkele weken geleden
neerlegde. 'Als instellingen met dit probleem zitten, kunnen we wel met andere
partners bekijken - woningbouwcorporaties, gemeente - hoe dit op te lossen.
Niemand heeft er iets aan de kapitaallasten steeds verder te laten oplopen,'
aldus Ross-Van Dorp.



Zorg-op-maat

Minder regels en minder bureaucratie is het motto. Minister Bomhoff
kondigde aan binnenkort hierover een 'implementatieplan' naar de Tweede Kamer te
sturen, dat voortbouwt op de plannen van de commissie-De Beer. 'Je moet dan
denken aan een verandering van de mix tussen overhead en servicepersoneel,' legt
minister Bomhoff uit. 'Minder papierfunctionarissen en meer
servicefunctionarissen.'

'Ontbureaucratisering dient ook in de jeugdzorg plaats te vinden,'
belijdt staatssecretaris Ross-Van Dorp. 'Er moet beter samengewerkt worden.
Regels mogen niet belemmerend zijn, er moet meer transparantie zijn.'

Het gezinsdrama in Roermond maakt voor Ross-Van Dorp duidelijk dat er
bemoeizorg nodig is om achter de deur bij gezinnen te komen. 'In overleg met
minister Donner van Justitie zullen wij bekijken in hoeverre de nieuwe Wet op de
Jeugdzorg daarop aangepast moet worden.' De jeugdgezondheidszorg van 0 tot 19
jaar komt per 1 januari onder regie van de gemeenten. Een meer samenhangend
beleid en zorg-op-maat moet dat met zich meebrengen. Daarvoor stelt het kabinet
16 miljoen structureel ter beschikking.

Tot slot staat er in de gehandicaptensector nog het een en ander te
gebeuren. De Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG) wordt ondergebracht bij VWS
(komt van het ministerie van Sociale Zaken). Doel is, zo is te lezen in de
Zorgnota, om het verlenen van zorg buiten de instellingsmuren verder uit te
breiden in 2003. Een goede afstemming van wonen, zorg welzijn en dienstverlening
en derhalve afstemming tussen de - gemoderniseerde - AWBZ en WVG is daarvoor
nodig.


Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden