Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

De slachtoffers van de Megabanenmarkt: 'We zijn schofterig behandeld'

Op de Amsterdamse Megabanenmarkt vonden 1300 cliënten een baan, kwamen ruim 13.000 cliënten in een traject terecht en werden 7000 uitkeringen stopgezet. En de Cliëntenraad van de sociale dienst ontving meer dan duizend klachten. Voorzitter Jan ter Bruggen: ‘Consulenten waren vaak grote botteriken, die zomaar riepen dat mensen wel konden werken’

Eddy Marsman (55) verscheen op 28 februari 2002 voor
een intake op de Megabanenmarkt. Omdat hij sceptisch was over de markt en zijn
kansen daarbij, vertelde Marsman de intakeambtenaar dat hij iemand van een
patiëntenvereniging bij het gesprek wilde hebben. Marsman ontvangt al sinds 1987
een uitkering en is afgekeurd vanwege psychische problemen. Daarvoor had hij
uitzendbaantjes, korte contracten en studeerde hij een paar jaar. 'Ik zit door
mijn vrijwilligerswerk goed in mijn vel, maar als ze me weer in andere
omstandigheden duwen, raak ik depri. Werken was voor mij overleven, mijn leven
was een grote grauwsluier.'



In het contactrapport schrijft de ambtenaar over Marsman: 'Cliënt heeft een
verleden van zwerven, detentie (in India) en psychische problemen. Cliënt is in
zijn spreken niet altijd coherent en duidelijk. Hij is achterdochtig en maakt
een verwarde indruk.' De ambtenaar ging haar bevoegdheden met zulke
quasi-psychiatrische oordelen te buiten, vindt Marsman. 'Ze wilde het gesprek
afbreken, maar dan zou ik mijn uitkering verliezen. Ze gaf me over aan iemand
anders. Die verwees me door naar een medische keuring.'



Psycholoogje



Daarmee begon voor Marsman de bureaucratische ellende pas echt. Hij ontving
brieven omdat hij niet zou zijn verschenen op afspraken die de dienst zelf had
uitgesteld. Bij de herkeuring werd hem te verstaan gegeven dat hij vooraf zijn
handtekening moest zetten voor akkoord met het keuringsrapport. Dat weigerde
hij. 'Dan wordt het gesprek zinloos, zeiden ze. Toen ging ik maar weer
overstag.'



In juni meldde Marsman bij de Megabanenmarkt en zijn regiokantoor dat hij
zijn vakantie had gepland. Geen probleem, schreef zijn regiokantoor terug.
'Daarna stuurden ze me ineens een brief dat ik niet was komen opdagen voor een
heronderzoek en schortten ze mijn uitkering op. Je belt op, maar niemand is
bereikbaar. Dan lig je 's nachts wakker.' Toen ook dit misverstand met moeite
was rechtgezet, onderging Marsman een eindonderzoek. Deze ambtenaar trok de
keuringsuitslag alweer in twijfel en waarschuwde dat Marsman er bij de volgende
keuring over drie jaar 'niet zo makkelijk van afkwam'. 'De reden voor mijn
arbeidsongeschiktheid hoeft zij helemaal niet te weten, ze is geen arts.
Ambtenaren zaten steeds maar weer psycholoogje te spelen.'



Al jaren afgekeurd, ex-psychiatrisch patiënt en met zijn 55 jaar
ogenschijnlijk kansloos op de arbeidsmarkt - toch moest Eddy Marsman gewoon
verschijnen op de Megabanenmarkt in het Amsterdamse Westelijk Havengebied. Hij
was niet de enige met een psychiatrisch verleden die door de bureaucratische
mallemolen werd gehaald en bijna werd vermalen. Er ging heel wat meer mis, zegt
Jan ter Bruggen, voorzitter van de Cliëntenraad van de sociale dienst. 'De
uitkeringen werden aan de lopende band gestopt omdat mensen kleine foutjes
maakten. Het niet juist aanleveren van de vereiste papieren was al genoeg om de
uitkering te stoppen. Cliënten zijn vaak schofterig behandeld. De consulenten
waren vaak grote botteriken, die te hooi en te gras riepen dat mensen wel konden
werken.'



De Cliëntenraad was in het jaar dat de Megabanenmarkt bestond - van
november 2001 tot september 2002 - als vertegenwoordiger van de
uitkeringsgerechtigden ter plekke met een eigen helpdesk. Dat gebeurde op
uitnodiging van Jaap van der Aa, destijds wethouder van sociale zaken en
initiatiefnemer van het project. Dagelijks behandelde de Cliëntenraad gemiddeld
drie klachten en in de loop van het jaar meer dan duizend. Ter Bruggen (69) was
al voor zijn pensioen actief FNV-lid en is door de wol geverfd in de
werkvoorziening. Hij zat eerder in het adviescollege van de NV Werk (voor
gesubsidieerde banen) en in het bestuur van Maatwerk (voor
werkervaringsprojecten).



Wantrouwen



De Megabanenmarkt moest zoveel mogelijk mensen weer aan het werk krijgen.
En passant dienden ook de bestanden van de sociale dienst, die al jaren achter
liep met heronderzoeken, te worden opgeschoond. Die verwachtingen werden niet
waargemaakt. Veertig procent van de bijna 40.000 klanten bleek
arbeidsongeschikt. Het contract met advies- en bemiddelingsbureau Boer &
Croon - goed voor tien miljoen euro - leverde veel minder banen op dan verwacht.
Maar 4100 bijstandontvangers konden aan een selectie beginnen en van hen vonden
slechts1300 een baan. Het gehele evenement, waarvoor een groot aantal tijdelijke
consulenten werd aangetrokken en regioambtenaren een spoedcursus kregen, kostte
maar liefst 70 miljoen euro. Zevenduizend uitkeringen werden stopgezet en alleen
daardoor bracht de Megabanenmarkt 73 miljoen euro op.



Volgens Ter Bruggen zat achter de markt van meet af aan het idee dat elke
uitkeringsgerechtigde de wet 'tilt'. 'Dat wantrouwen voelde je steeds. Als je
met een verlopen paspoort kwam, werd je weggestuurd. Mensen moesten alle
bankafschriften van de laatste drie maanden meenemen. Konden ze dat niet, dan
werd de uitkering stopgezet. Daar zitten zeer schrijnende gevallen bij. Een
alleenstaande moeder met vier jonge kinderen kwam zonder uitkering te zitten. Ze
had een of ander papier niet bij zich, waardoor het niet duidelijk was of ze
gescheiden was en of ze op het opgegeven adres woonde. Toen werd de uitkering
meteen geblokkeerd. In dat soort gevallen ging ik naar Roy Mungra, de directeur
van de banenmarkt. Die deed meestal zijn best om ons te helpen.'



Ook de benadering van mensen met een detentie- of psychiatrisch verleden
was wel eens onheus, stelt Ter Bruggen. 'Ambtenaren gaven cliënten het gevoel
dat ze werkgevers over hun detentieverleden zouden vertellen. Zo iemand werd
pijnlijk geconfronteerd met een verleden dat hij allang achter zich had
gelaten.'



Ter Bruggen vindt dat de Megabanenmarkt zich helemaal op glad ijs begaf
door zich met het medische dossier van cliënten te bemoeien. 'Mensen die minder
valide zijn, die een langdurig afkeuringsproces achter de rug hadden, kregen een
snelle herkeuring. Een lekenambtenaar, die zich niet voorstelde als arts, sprak
kort met de cliënt en concludeerde even later dat die wel veertig procent kon
werken. Dan zei die cliënt: 'hoe komt u daar nu bij, u bent helemaal geen arts'.
Daar ontstonden ruzies. Verschrikkelijk. Ze beklaagden zich vervolgens bij
ons.'



Volgens André Jansen, directeur van de sociale dienst, is de winst van de
Megabanenmarkt dat bijstandstrekkers de dienst niet meer als makkelijke
vermogensverstrekker zien. 'En de regiokantoren krijgen de dossiers netjes
aangeharkt terug.'



De rijksconsulent die voor het ministerie van Sociale Zaken sinds vorig
jaar toeziet op de sociale dienst, moest de indruk krijgen dat de operatie een
succes is, denkt Ter Bruggen. 'Dat succes lijkt nergens op. De dienst kan de
heronderzoeken die na de banenmarkt bleven liggen, nog steeds niet aan. Gisteren
kreeg ik nog een telefoontje van een vrouw van wie de uitkering in augustus werd
geblokkeerd, maar die is al weer een tijd gedeblokkeerd, zo bleek toen ik de
dienst belde. De cliënten laten ze dat niet weten.'



Ter Bruggen betwijfelt daarom of de bestanden echt zijn opgeschoond. 'Veel
uitkeringen hebben ze weer gedeblokkeerd zonder het heronderzoek af te ronden.
Hoe kunnen die dossiers dan zijn aangeharkt? Hoe kun je dossiers op orde maken
alleen door cliënten zelf te laten zeggen hoe hun situatie is? Moet je dat niet
controleren?'



Eenzijdig



Tegenover het strakke harnas voor cliënten stond veel ruimte voor
werkgevers, constateert Ter Bruggen. 'De Pembaregeling is een garantieregeling
voor werkgevers, zodat ze niet met extra lasten blijven zitten als een nieuwe
medewerker niet geschikt blijkt. Als die medewerker tegenvalt, geven we de
werkgever toch gewoon een andere cliënt die dat werk wel aankan?'



De directie van de sociale dienst wil niet reageren op de klachten en
kritiek van de Cliëntenraad. Ruben Mensink, medewerker van Boer & Croon die
namens de dienst het woord voert, reageert gebeten en wijst een interview
hierover af. 'Ter Bruggen profileert zich ten koste van de Megabanenmarkt met
niet reële inzichten. Wij reageren niet op eenzijdige kritiek.'/Martin
Zuithof

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden