Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Nijmeegse kliniek vraagt vrijwilligers om tbs’ers thuis op te vangen: Een onconventionele poging tot resocialisatie

Vrijwillig een tbs’er in huis nemen tijdens zijn verlof? Veel mensen zullen daar niet aan moeten denken. Sterker nog: ze zullen zich afvragen of de pogingen tot resocialisatie niet te ver zijn doorgeschoten. Toch zoekt de Nijmeegse Pompekliniek, één van de negen tbs-instellingen in Nederland, mensen die bereid zijn een tbs-patient thuis te ontvangen voor een kopje koffie of een maaltijd. ‘Om nou vrijwilligers in te schakelen lijkt mij een risico.’

‘Eigenlijk is het heel simpel,’ aldus geestelijk
verzorger Cees Wijnberg van De Plompekiniek in Nijmegen. ‘Je moet als
vrijwilliger van mensen houden. Bereid zijn een patiënt als mens te zien, en
niet alleen als tbs’er.’ De Pompekliniek in Nijmegen, die 125 tbs-patiënten
behandelt, maakt wel vaker gebruik van vrijwilligers voor de patiënten die zware
zeden- of geweldsdelicten hebben gepleegd en na een aantal jaren gevangenisstraf
psychiatrische behandeling krijgen. Zo is er een keer per week het koor waar
‘mensen van buiten’ samen met patiënten zingen. Ook komen er eens per maand
vrijwilligers van Amnesty International. En op de zondag is er een kerkdienst
waar vrijwilligers aan meewerken.



Maar gevangenen tijdens hun proefverlof thuis ontvangen, mee laten draaien
in het gezin, en bijvoorbeeld samen een concert bezoeken, gaat een stap verder.
‘Toch draait het project,’ schat Wijnberg, ‘al zo’n vijftien jaar. Er is nog
nooit iets misgegaan.’Ruim driekwart (77 procent) van de ondervraagde
zorginstellingen zegt uiteindelijk tevreden tot zeer tevreden te zijn over de
uitkomsten van de opdracht die ze in handen heeft gelegd van een
interim-manager. Toch zijn niet alle resultaten van het onderzoek even
bemoedigend. Zo blijken opdrachtgevers en interim-managers nogal eens een andere
kijk te hebben op de problemen en de aanpak ervan.



Onconventioneel



Half januari deed De Pompekliniek in de regionale krant De Gelderlander een
oproep aan vrijwilligers om tbs-patiënten tijdens hun verlof op te vangen. Tot
nu toe heeft hij echter nog geen reacties opgeleverd. Volgens dominee Wijnberg
van de kliniek is het vrijwilligersbezoek bestemd voor tbs’ers die al lang vast
zitten, en aan het eind van hun behandeling zijn. ‘Vaak hebben ze geen netwerken
meer. Het contact met familie is verloren gegaan. Terwijl het van groot belang
is dat de patiënten iets of iemand hebben waar ze op terug kunnen vallen wanneer
ze terugkeren in de maatschappij.’

Ook maakte het dagblad melding van één de drie echtparen die inmiddels
tbs’ers opvangen. Ze zijn altijd al een ‘raar’ gezin, vertelden Herman en Helma,
zoals ze zich voor de gelegenheid hadden genoemd, opgewekt over zichzelf.
Iedereen kan altijd bij hen terecht. Ze rolden in het project via het koor van
de Pompekliniek. Een van de patiënten had gevraagd of hij ‘dieper’ contact met
hen kon krijgen. Na een langdurige screening en een aantal
kennismakingsbezoekjes ging hun voordeur definitief voor de jonge tbs’er open.
Hij stond in het begin bijna elke dag op de stoep. In overleg werden de bezoeken
teruggebracht tot twee keer per week een avond. Volgens Helma heeft haar cliënt
er veel aan gehad. Hij kon weer wennen aan normale mensen en hun omgangsvormen.
‘Een schat van een jongen,’ noemt ze hem. Hij is inmiddels een jaar op vrije
voeten, heeft vrouw, kind en vaste baan, en ‘hoort’ nog steeds bij zijn
pleegouders. ‘Hij is gewoon onderdeel van ons gezin geworden.’



Terwijl in Nijmegen tamelijk onconventioneel aan de resocialisatie van
tbs’ers wordt gewerkt, maken de kranten met regelmaat gewag van tbs-patiënten
die in oude fouten vervallen. Was er kort geleden niet de zaak van een
serieverkrachter in Groningen. De man was eerder behandeld geweest in een
tbs-kliniek, maar recidiveerde na zijn vrijlating. Een andere voormalige tbs’er
vermoordde, ook in Groningen, zonder enige reden een 27-jarige man. Het
slachtoffer werd beestachtig toegetakeld. En vorig jaar speelde ook de
rechtszaak van een hulpkoster uit Amsterdam. Hij zou een schoonmaakster van de
kerk waar hij werkte, hebben vermoord. Bewijs was moeilijk te vinden. Wel waren
er hardnekkige aanwijzigen. De man had eerder 28 jaar van zijn leven in
tbs-klinieken doorgebracht. ‘Wat denkt u,’ legt geestelijk verzorger Wijnberg
voor, ‘dat een zaak als Dutroux, of de moord op Chanel Naomi in Assen voor
impact heeft op het klimaat rond tbs-behandeling. De goodwill in de maatschappij
verdwijnt. In de beeldvorming is er geen tbs’er die nog kan deugen.’



Op vrije voeten



‘Het probleem is,’ stelt Tweede Kamerlid Jack Niederer van de VVD, ‘dat je
bij tbs-gestelden nooit keihard kunt vaststellen of de persoon na behandeling
werkelijk van zijn geestesstoornis is genezen. Jammer genoeg blijkt te vaak dat
psychologen, psychiaters en rechters daar fouten mee maken. Fouten die
afgrijselijke gevolgen hebben. Ik kan goed begrijpen dat mensen aarzelen een
tbs’er in huis te nemen. Als ik van de Pompekliniek was, zou ik drommels goed
uitkijken voor ik die patiënten bij vrijwilligers onderbracht.’

Voordat Niederer in 1998 Kamerlid werd, werkte hij lange tijd bij het
ministerie van Justitie, onder andere als plaatsvervangend Officier van
Justitie. ‘Ik heb ze voor me gehad, de tbs’ers. Bij sommigen dacht ik: ‘Kom
als-je-blieft nooit meer op vrije voeten. Die waren knettergek. Bij anderen
sloeg behandeling goed aan. Die mensen grepen hun kans, en beterden hun
leven.’Een tbs-behandeling kost, volgens Niederer, per cliënt 750 tot 850
gulden per dag. ‘Dat is veel geld. Bij een normale gevangene ligt dat bedrag op
350 gulden per dag. Wij als maatschappij hebben het geld er voor over om
tbs-gestelden die kans op verbetering te geven. Dus hoort daar ook een vorm van
resocialisatie bij. Maar om daar vrijwilligers voor in te schakelen lijkt mij
een risico.’

Het ministerie van Justitie ziet echter minder beren op de weg. ‘Er
lopen,’ vertelt een woordvoerder, ‘elke dag honderd tbs’ers los op straat.
Zomaar, zonder controle. Per jaar worden in Nederland voor tbs-gestelden 37.000
verloven verstrekt. Zelden gaat er iets mis.’ Volgens het ministerie slagen
deskundigen er steeds beter in risico’s voor terugval naar crimineel gedrag van
tevoren in te schatten.

Huiver



Medewerkers van de Van Mesdagkliniek in Groningen hebben ook ervaring met
de angst die er bestaat voor omgang met tbs’ers. De instelling behandelt 181
patiënten. Een deel daarvan woont buiten de kliniek in speciale woonhuizen. Een
van de redenen voor het bestaan van de woonhuizen is, volgens hoofd
Behandelbeleid Corstiaan Bruinsma, de ‘huiver’ die er bij reguliere
opvanginstellingen bestaat voor voormalig tbs’ers. ‘Bijvoorbeeld bij
instellingen voor beschermd wonen of bij psychiatrische ziekenhuizen. Tbs’ers
zouden naar die instellingen kunnen gaan zodra ze niet meer per se in een
kliniek behandeld hoeven worden. Vaak worden ze geweerd.’ Reden voor de Van
Mesdagkliniek om zelf voor woonruimte buiten de muren van de tbs-inrichting te
zorgen. Bruinsma noemt het vrijwilligersproject van de Nijmeegse Pompekliniek
‘interessant’. ‘Zeker voor patiënten die zelf moeilijk contacten kunnen
maken.’

De Tweede Kamer buigt zich de komende jaren over een herziening van de
voorwaardelijke in vrijheidstelling van gevangenen. De discussie erover moet nog
losbarsten. VVD’er Niederer: ‘Wij zullen ervoor pleiten dat mensen met een
verleden van zeden- of geweldmisdrijven alleen op proefverlof mogen als ze
vrijwillig DNA-materiaal hebben afgestaan. Als er dan iets misgaat, is de dader
eenvoudiger op te sporen. Ik kies ervoor om de bescherming van de maatschappij
zwaarder te laten wegen dan de belangen van betrokkene.’/Annet van
Eenennaam

Administrator

Gerelateerde tags

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden