Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

VGN-voorzitter Bottelier over de beroering in de gehandicaptenzorg: 'Het systeem kraakt in zijn voegen'

De commotie rond de Zeeuwe instelling Arduin, de brandbrief van Zuid-Hollandse instellingen aan de Kamer, dreigend faillissement voor een aantal voorzieningen en ouders die zorg bij de rechter gaan afdwingen. De verstandelijk gehandicaptensector was de laatste weken vaak en negatief in het nieuws. Geen toevallige incidenten, zegt Paul Bottelier, voorzitter van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.

De gehandicaptenzorg in Nederland maakt een snelle
ontwikkeling door. Cliënten krijgen veel meer zelfstandigheid en dat vergt een
flinke cultuuromslag van de sector. 'Zulke veranderingen gaan nooit zonder slag
of stoot,' weet Bottelier, tevens directeur van Amarant, een instelling voor
zo'n tweeduizend mensen met een verstandelijke handicap in Brabant. 'Maar nu is
er meer aan de hand. De signalen van de afgelopen weken moeten we heel serieus
nemen'.



Directeur Van den Beemt van Arduin heeft zich tijdelijk
teruggetrokken na klachten van personeel en ouders. Hij zou onder meer de
vernieuwingen te snel willen doorvoeren.
'Alle instellingen
zijn op de trein gestapt die zorgvernieuwing heet, en sommige nemen de bochten
wat scherper dan andere. Het moderniseren van deze zorg is ingewikkelder dan de
meesten hebben voorzien. Bij de ideeën over het verzelfstandigen van de cliënten
is bijvoorbeeld te weinig rekening gehouden met de groep ernstig gehandicapten,
met dementerenden en cliënten met gedragsproblemen.'



Schiet het proces van 'normalisering' van de cliënt niet te ver
door?
'Het emanciperen is voor een deel van de gehandicapten in
ieder geval moeilijker dan werd gedacht. Sommige ouders zien het helemaal niet
zitten dat hun kind in de stad gaat wonen. Laat hem liever in de bossen blijven,
daar kan hij veilig fietsen, hoor je dan. Deze ouders en cliënten verdienen wel
aandacht. Dikwijls helpen positieve ervaringen met integratie en
verzelfstandiging hen over de brug, maar soms is het ook een moeizaam
proces.'



Een flink aantal instellingen kampt met financiële problemen.
Hoe ernstig is de situatie?
'Van de in totaal 200 instellingen
kampen er veertien met serieuze moeilijkheden. Dat is niet erg veel, maar toch
een ontwikkeling waar we goed op moeten letten. Soms liggen de oorzaken in het
verleden. De Stichting Hendrik van de Boeijen in Assen heeft met de zaak Jolanda
Venema enorm veel slechte publiciteit over zich heen gehad. Zij hebben toen met
eigen middelen een inhaalslag gemaakt en voor een optimale dagbesteding gezorgd.
Met als gevolg dat ze nu een negatief vermogen hebben van vele miljoenen.
Natuurlijk, daarvoor zijn ze wel zelf verantwoordelijk. De andere instellingen
hebben ook telkens voorrang gegeven aan goede zorg, met de beste intenties. Ook
zij hebben een tijd lang uit eigen zak bijvoorbeeld veel geld uitgegeven aan
dagbesteding voor ernstig gehandicapten, en dat was hard nodig. Terwijl pas bij
de afgelopen miljoenennota is bepaald dat we daarvoor nu extra geld krijgen van
VWS.'



Waarom hebben instellingen niet eerder om meer geld
gevraagd?
'De overheid was in het verleden niet geneigd extra
geld te steken in een sector met grote instellingen die niet vernieuwingsgezind
was. We verdeelden de gelden ook niet effectief. Daarom zei de overheid: stel
eerst maar eens orde op zaken. Voorheen kreeg iedere gehandicapte die 24
uurs-zorg nodig had globaal hetzelfde bedrag, nu zijn we bezig om samen met VWS
een ander bekostigingssysteem op te zetten, waarbij veel meer gekeken wordt naar
individuele criteria als de ernst van de handicap. Zo komt het geld beter
terecht.'



U was bij de presentatie van Gezondheid in Tel. Wat sprong er
dit jaar voor u uit?
'Allereerst het personeelsprobleem. Als
we niet oppassen, hebben we straks enkele tienduizenden mensen tekort in onze
sector. Waar dat toe kan leiden bleek onlangs bij De Hooge Burch in Zwammerdam,
waar door gebrek aan personeel nog steeds mensen worden vastgebonden en
afgezonderd. Als het gaat om de wachtlijsten vind ik het lastig de vraag te
beantwoorden wie er nu verantwoordelijk voor is, de staat of de verzekeraar. Het
is natuurlijk logisch dat als je AWBZ-premie betaalt, je de zorg ook moet
krijgen. Maar zolang de verzekeraars niet zelf de hoogte van de premie mogen
vaststellen, kun je ze moeilijk dwingen om zorg te leveren. De overheid stelt de
hoogte van de premies vast, en moet dat ook blijven doen, want alleen zo blijven
de premies inkomensafhankelijk.'



In navolging van thuiszorgcliënten patiënten proberen nu ook
ouders van verstandelijk gehandicapten zorg af te dwingen via de rechter. Wat
vindt u daarvan?
'Het geeft aan dat het systeem stuurloos
wordt en gaat kraken in haar voegen. De samenleving zou dit zonder rechter
moeten kunnen regelen. Maar ik begrijp de ouders wel. Als je al jaren worstelt
om je kind ergens geplaatst te krijgen, dan doe je veel om die zorg te
realiseren. Dan wordt er gezegd dat je er met geld alleen niet komt, maar je
kunt toch een hoop extra regelen. Desnoods kun je in drie dagen alternatieve
woonmogelijkheden neerzetten.'



Wat vindt u als directeur uw moeilijkste
taak?
'Dat ik aan mijn personeel moet uitleggen waarom wij als
directeuren in het land roepen om zorg-op-maat en de-cliënt-centraal. Terwijl
zij om zeven uur beginnen met het verzorgen van mensen en om elf uur hijgend
vertellen dat ze iedereen hebben gewassen en in de kleren hebben. Wat nou
zorg-op-maat, zeggen ze dan. Ze worden cynisch en dat brengt me wel eens in
verlegenheid. Toch geloof ik echt dat we op de goede weg zijn. Een man die hier
ooit woonde als cliënt, woont nu in een eigen huis. Hij is getrouwd en heeft een
betaalde baan. Zo'n cliënt heeft nu een beter leven en het geld dat we met die
ontwikkeling uitsparen, kan gaan naar de groep met ernstige handicaps, die het
het hardst nodig heeft.'/Jeannine Westenberg

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden