Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Onderzoek

Rubriek Onderzoek in Zorg + Welzijn Magazine

juni 2017

Vrijwilligers waardevol voor onveilige gezinnen
Kunnen vrijwilligers iets betekenen voor gezinnen waarin de veiligheid en ontwikkeling van kinderen bedreigd wordt? Lukt dat bij zo’n zware doelgroep? In samenwerking met het gespecialiseerde adviesbureau Van Montfoort zette Humanitas het project Wel Thuis op. Anderhalf jaar lang werden 133 gezinnen ondersteund door in totaal 153 vrijwilligers. Lees meer over het evaluatieonderzoek.

Wijkteam biedt kwetsbaar gezin onvoldoende zorg
Kwetsbare gezinnen komen bij wijkteams vaak te laat in beeld en ze krijgen er niet de zorg die ze nodig hebben. Dat concludeert Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ) uit onderzoek in zes gemeenten. De zorg voor gezinnen met veel verschillende problemen is vaak belegd bij het wijkteam. Daar werken hooggekwalificeerde en gemotiveerde professionals, maar het zijn meestal geen generalisten.

Probleemjongere niet beter af in ‘goede buurt’
Jongeren die vanuit een ‘verheffingsgedachte’ naar een rijkere wijk verhuizen, gedragen zich daarna juist problematischer. Ze hebben meer last van depressie, angststoornissen, agressief gedrag en conflicten met hun ouders. Een verklaring is dat jongeren hun eigen situatie vergelijken met die van hun meer welvarende buren. Als jongeren dit als oneerlijk beschouwen, kan dit leiden tot probleemgedrag. Dit blijkt uit onderzoek van Jaap Nieuwenhuis van de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft.

Buurtcirkel kan sociaal isolement tegengaan
Buurtcirkel zorgt ervoor dat mensen die begeleiding nodig hebben om zelfstandig te kunnen wonen, een groter sociaal netwerk krijgen. Zij voelen zich hierdoor beter en minder geïsoleerd. Dit concludeert onderzoeksbureau Risbo in een studie naar de effecten van dit nieuwe zorgconcept. 

Met ervaringsdeskundigheid GGZ naar hoger plan tillen
Mensen die ernstig en aanhoudend psychisch lijden, zijn deskundig. Ze ervaren aan den lijve hoe het is om hun wens om een goed leven te leiden, te combineren met de last van hun psychische problemen. Als geen ander weten ze wat daarbij wel en niet helpt. Hun kennis is onmisbaar om de hulpverlening in de GGZ naar een hoger plan te tillen. Dat betoogt Trimbos-onderzoeker en ervaringsdeskundige Wilma Boevink, die promoveerde op haar proefschrift ‘Over herstel, empowerment en ervaringsdeskundigheid in de psychiatrie’.

Rubriek Onderzoek in Zorg + Welzijn Magazine

mei 2017

Bij verslaving beter screenen op PTSS
Ruim 25% van de mensen met een alcohol- of drugsverslaving heeft ook een posttraumatische stress stoornis (PTSS). Behandelaars weten dit vaak niet, waardoor ze zich eenzijdig, en vaak zonder succes, op de verslaving richten. Tim Kok promoveerde aan de Radboud Universiteit op het onderzoek ‘Screening for posttraumatic stress disorder and illness experience in substance use disorder patients’. Kok voerde het onderzoek bij Tactus Verslavingszorg, waar hij werkzaam is als psycholoog.

Ombudsman kritisch over afhandeling van klachten in sociaal domein
Burgers weten onvoldoende waar, wanneer en hoe zij problemen kunnen melden over zorg, jeugdhulp en begeleiding naar werk. Tegelijkertijd hebben veel gemeenten het herkennen, oplossen of voorkomen van zulke problemen niet op orde. Dat schrijft Nationale ombudsman Reinier van Zutphen in zijn onderzoeksrapport 'Terug aan tafel, samen de klacht oplossen'. Hij vindt dat gemeenten actief problemen moeten opsporen en ‘op maat’ dienen op te lossen.

Cliënten overwegend positief over jeugdhulp
De meeste gebruikers van jeugdhulp hebben positieve ervaringen met de ondersteuning door gemeenten. Dit blijkt uit onderzoek onder ouders en jongeren in 135 gemeenten, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. De overgrote meerderheid van de cliënten voelt zich serieus genomen en met respect behandeld. Ongeveer driekwart vindt dat hulpverleners goed helpen bij vragen en problemen, dat ze deskundig zijn en hun beslissingen samen met cliënten nemen. Minder positief oordelen de cliënten over hun gevoel van veiligheid, de snelheid van de toegang tot jeugdhulp en de samenwerking tussen aanbieders.

Telezorg minder geschikt voor depressieve hartpatiënt
Met fysieke klachten langer thuis wonen, wordt steeds vaker ondersteund door telezorg. Met deze vorm van zorg op afstand helpt de arts de thuiswonende patiënt bij zelfzorg. Overleg gebeurt bijvoorbeeld met behulp van een app. Uit onderzoek van de Tilburgse professor Steffen Pauws blijkt echter dat telezorg niet geschikt is voor depressieve patiënten met hartfalen. Bij hen is het inzetten van telezorg pas zinvol nadat eerst sociaal-psychologische problemen aangepakt zijn. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om alleen wonen zonder partner of een cognitieve beperking.

Wijkgerichte aanpak stimuleert oudere om meer te bewegen
Door een intensieve wijkgerichte aanpak gaan ouderen meer bewegen. Die uitkomst vond promovenda Karlien Luten in haar onderzoek in Oost-Groningen. Zij ontwikkelde een wijkgerichte interventie om bewegen en gezond eten te stimuleren: een campagne in de lokale media en diverse buurtactiviteiten. Daarnaast gaven thuiszorgmedewerkers voorlichting en ondersteuning. Na de intensieve periode van drie maanden bleek dat de ouderen meer waren gaan bewegen. Na zes maanden bleken die effecten niet meer meetbaar. Luten concludeert in haar proefschrift dat de wijkgerichte aanpak veelbelovend is, maar dat voor duurzame effecten meer nodig is.

Ontsteking in de hersenen aangetoond bij bipolaire stoornissen
Bij mensen met een bipolaire stoornis is het immuunsysteem actief in een deel van de hersenen. Dat concludeert Benno Haarman in zijn proefschrift. Dit ondersteunt de neuroinflammatietheorie, die ervan uitgaat dat de bipolaire stoornis mede het gevolg is van een ontstekingsreactie in de hersenen. Dit is de eerste keer dat deze theorie ook daadwerkelijk onderbouwd wordt met gegevens over de hersenen zelf.

Genen zijn betrokken bij ontstaan van schizofrenie
Schizofrenie komt voor bij ongeveer 1 op de 100 mensen. Schizofrenie kenmerkt zich door ernstige verstoringen in cognitie, emoties en sociaal functioneren. Algemeen wordt aangenomen dat schizofrenie ontstaat door een combinatie van omgevingsfactoren en genetische aanleg. Zhilin Luan onderzocht vier mogelijke risicogenen. Een hypothese over het ontstaan van schizofrenie is dat er bij een individu iets mis is gegaan in de vroege ontwikkeling van neurale verbindingen in de hersenen. Luan richtte haar onderzoek daarom met name op vier genen waarvan bekend is dat ze een rol spelen in de neurale ontwikkeling.

Rubriek Onderzoek in Zorg + Welzijn Magazine

maart2017

Ongezonde mond vergroot kwetsbaarheid ouderen

Veel kwetsbare ouderen hebben last van pijn in de mond, kauwproblemen en een onfrisse adem. Dat tast hun algemene gezondheid en kwaliteit van leven ernstig aan. Mondzorg bij thuiswonende ouderen is een ondergeschoven kindje, stelt tandarts-geriatrie Arie Hoeksema, die onlangs in Groningen promoveerde >>

Zelfstandig wonen vaak problematisch
Voor veel mensen met een beperking, chronische ziekte of psychische aandoening gaat zelfstandig wonen moeizaam. Er zijn te weinig geschikte woningen en eenzaamheid komt vaak voor. Dat blijkt uit de meldactie wonen van LPGGz, Ieder(in) en de Patiëntenfederatie Nederland. Hieraan deden 4600 mensen mee. Bijna de helft van de respondenten vindt zijn woning ongeschikt. Verhuizen is moeilijk omdat er weinig alternatieven zijn. Verder hebben veel mensen te weinig ondersteuning bij het schoonmaken en bij het aanbrengen van structuur in de dag. Ook blijkt dat van de mensen met een verstandelijke beperking 29% zich vaak of altijd eenzaam voelt. Bij de groep met een psychische aandoening is dat maar liefst 40%.

Vriendschapsbankje werkt beter dan reguliere zorg
Op een houten bankje met een hulpverlener praten: zo kom je in Zimbabwe het beste van je psychische problemen af. Die conclusie trekt een internationaal onderzoeksteam in het Amerikaanse vakblad JAMA. Op de ‘vriendschapsbankjes’ zitten getrainde leken op leeftijd, die liefkozend 'de oma's' worden genoemd, waar mensen met een depressie of angstklachten hun ellende kwijt kunnen. In de onderzoeksgroep werkte, vergeleken met reguliere zorg, het vriendschapsbankje tot drie keer effectiever bij depressies en tot vier keer beter bij angstklachten. Op het bankje kregen patiënten een gesprek over hun concrete problemen, bijvoorbeeld werkloosheid, met daarbij veel aandacht voor mogelijke oplossingen. Lees meer>>

'Jeugdteam moet meer oog hebben voor veiligheid'
Niet alle jeugdteams hebben voldoende aandacht voor veiligheidsrisico's in het leven van kinderen. Dat constateren de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie voor de Gezondheidszorg uit hun toezicht op gemeentelijke jeugdteams. De inspecties onderzochten in tien gemeenten de kwaliteit van de jeugdhulp in jeugd- en wijkteams. Het streven naar maatwerk, innovatie en het centraal stellen van ouders en kinderen zijn positieve ontwikkelingen, aldus de inspecties. Maar bij onveilige situaties voor kinderen ontbreekt vaak een duidelijke visie op hoe te handelen. Ook gebruiken de teams geen gestandaardiseerd risicotaxatie-instrument. 

Docent kan weerbaarheid jongere positief beïnvloeden
Docenten kunnen via hun gedrag de mentale weerbaarheid van jongeren positief beïnvloeden. Het Centrum Media & Gezondheid stelt dit vast na een breed onderzoek op Rotterdamse scholen. Bij vmbo’s in achterstandswijken die het uitzonderlijk goed deden, bleek dat docenten ‘positieve microgedragingen’ vertonen. Zo heeft een teamleider een poster bij haar bureau met pasfoto’s van alle leerlingen om snel hun namen en gezichten te leren kennen. Of de administratie stuurt alle leerlingen op hun verjaardag een kaartje. Het zijn vaak de kleine dingen die het doen, is de conclusie, en het zou andere scholen weinig moeite kosten om een dergelijke aanpak over te nemen. Lees meer>>

Problemen beïnvloeden levensloop van jongeren
Gedrags- en emotionele problemen in de kindertijd en adolescentie hebben invloed op de levensloop van jongvolwassenen. Dat blijkt uit het proefschrift van Karin Veldman, die promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Jongeren die kampen met psychische problemen verlaten vaker vroegtijdig het onderwijs zonder startkwalificatie. Ze lopen daarom groter risico op een lager opleidingsniveau, een lager inkomen en op werkloosheid. Veldman vond ook een verband tussen emotionele problemen en slechtere psychosociale werkkenmerken, zoals werkdruk en gebrek aan autonomie. Lees meer>>

 ADHD-medicijnen op lange termijn onschadelijk
ADHD-medicatie leidt op langere termijn niet tot schadelijke effecten op de ontwikkeling van het brein van kinderen. Dat blijkt uit onderzoek van Lizanne Schweren aan de Rijksuniversiteit Groningen. Schweren onderzocht de hersenstructuur en -functie van in totaal zo'n duizend kinderen en jongvolwassenen, van wie ruim vierhonderd met ADHD. Het gebruik van ADHD-medicijnen heeft op de lange termijn geen schadelijk effect getoond op de ontwikkeling van hersenen van kinderen. Ook blijkt er geen verschil in ontwikkeling bij kinderen met ADHD die wel en die geen medicatie gebruiken. Lees meer>>

Rubriek Onderzoek in Zorg + Welzijn Magazine

januari / februari 2017

De grens van zelfredzaamheid
Meer eigen kracht, mantelzorg en vrijwilligers. Dat zou oudere Rotterdammers zelfredzamer moeten maken. En zo zou bespaard kunnen worden op de kosten voor de Wmo-voorziening huishoudelijke verzorging. De bezuiniging is gehaald, maar Rotterdamse ouderen ervaren vooral nadelen. Dat blijkt uit het onderzoek “Schone schijn” van de Rotterdamse Rekenkamer over het gemeentelijk beleid voor huishoudelijke verzorging. Download hier het onderzoek>>

Begeleiding kwetsbare jongeren naar werk schiet tekort
Kwetsbare jongeren worden nog niet voldoende gesteund in hun zoektocht naar werk. Hierdoor bestaat het risico dat bepaalde groepen buiten beeld van de gemeente raken. Er valt winst te behalen in een betere regionale coördinatie en betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Dat concludeert de Inspectie SZW naar aanleiding van twee onderzoeken. Link naar de rapporten>>

Nieuwe risicogenen voor schizofrenie gevonden
Nederlandse en internationale onderzoekers hebben zes nieuwe genen ontdekt voor schizofrenie, in de grootste studie in haar soort. De resultaten bevestigen de belangrijke rol van genen in het ontstaan van schizofrenie. Ook geven ze nieuwe aanknopingspunten voor vroege diagnose. De studie is gebaseerd op gegevens van meer dan 40.000 individuen. Lees meer over het onderzoek>>

Psychiatrische hulp thuis in de knel
De hulp aan thuiswonende psychiatrische patiënten stokt en loopt zelfs terug. ‘Er is aanleiding tot zorg’, staat in een rapport van het Trimbos-instituut. Volgens deskundigen komen daardoor meer verwarde en paniekerige mensen op straat. Sinds 2012 wordt het aantal bedden voor psychiatrische patiënten afgebouwd. Daarvoor in de plaats zou vanuit FACT-teams meer ambulante hulp aan huis georganiseerd worden. Lees verder in het onderzoek van Trimbos-instituut>>

Betere nazorg nodig na residentiële jeugdhulp
Het lukt nog niet overal om jongeren goede nazorg te bieden na een verblijf in een residentiële instelling of een justitiële jeugdinrichting. Dat concluderen de samenwerkende jeugdinspecties na een verkenning in drie gemeenten. Er zijn onder meer te weinig voorzieningen voor begeleid wonen. Link naar het onderzoek>>