Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Musical Home over leven en werken in de jeugdinstelling: Het breekbare evenwicht

‘Het is nog soft wat er gezegd wordt, want in het echt krijg je nog meer naar je hoofd geslingerd,’ zegt Brigitte over de musical Home. De musical, die 10 februari in première ging, gaat over het leven en werken in een jeugdinstelling. Ook levert het studiemateriaal op voor sociaal pedagogische opleidingen. Home gaat over verslaving, zelfmoord, liefde en weglopen. ‘Het echte leven in het tehuis wordt goed verwoord.’

Luid joelend komt de cast van Home het podium
opgerend. Ze hebben zojuist de eerste prijs gewonnen bij een talentenjacht.
Toeschouwer Marjolein van Dam heeft de musical al meerdere malen gezien, maar ze
geniet zichtbaar. Ze zingt en klapt uitbundig mee. Vandaag gaat Home voor de
tweede keer in première. Drie jaar geleden kwam het voor het eerst in de
theaters. Destijds was dat ter gelegenheid van het veertig jarig bestaan van het
Nationaal Fonds Kinderhulp. ‘De oude cast heeft toen een bezoek gebracht aan het
jongerenhuis waar ik zat. Ik zou boeken vol kunnen schrijven over mijn tijd
daar. Ik wilde altijd dat ik aan de rest van de wereld zou kunnen vertellen hoe
het er in zo’n tehuis aan toe gaat. Daarom is Home zo perfect, want het leven in
een tehuis is duidelijk verwoord in de musical’, vertelt de 20-jarige
Marjolein.



De musical was een afsluiting van een periode voor Marjolein, ze mocht uit
het internaat en begeleid zelfstandig gaan wonen. Ook nu komt Home weer op een
belangrijk moment haar leven in. Inmiddels staat ze op het punt om te gaan
samenwonen met haar vriend, ze studeert en de band met haar ouders is weer goed.
Maar een paar jaar geleden was dat wel anders. Van haar veertiende tot haar
zeventiende zat ze in open internaten. Eerst in een meidenhuis en later in een
jongerenhuis. ‘Door een samenloop van omstandigheden ben ik op mijn veertiende
uit huis gegaan. Ik was in de tijd daarna boos en verdrietig en had vrijwel geen
contact met mijn ouders. In Home herken ik veel terug van mijn periode in het
meidenhuis. Ook daar was veel onrust, ruzie, maar ook veel lol. Er werd veel
weggelopen en gejat. En je werd continue in de gaten gehouden door
groepsgenoten. Ik moest ook een plek veroveren in de groep. Als je je niet
verzet tegen de meiden, dan word je meegesleept in bijvoorbeeld diefstal. Als je
niet meedoet, dan pas je niet binnen de groep.’



Uitttesten



‘Ik ben er voor jou… ik wil een rots zijn in de branding.’ Met een
krachtige stem bezingt Marthe, groepsleidster in de musical, haar binnenkomst in
de jeugdinstelling. De vorige groepsleidster heeft het maar een paar dagen
volgehouden. En de jongeren hebben nu ook weer een weddenschap afgesloten hoe
lang deze zal blijven.



Brigitte Kuipers, groepsbegeleidster in een justitiële jeugdinrichting, zag
vorig jaar december een try out van Home. Volgens haar gebeurt het uittesten
altijd. vaak weet een nieuwe begeleider de regels nog niet precies en proberen
de jongeren de grenzen te verleggen. ‘Vanaf het begin moet je de teugels strak
houden, dan weten ze waar ze aan toe zijn.’ Volgens Marjolein is het een test
voor de hulpverlener: ‘er zitten in zo’n huis jongeren bij elkaar die in de
steek zijn gelaten. Ze willen weten of zo’n hulpverlener het wel waard is om in
de groep te komen. De vraag is eigenlijk: “wil en kan je ons aan.” Mentoren
komen en gaan. Hoe drukker de wisselingen van mentoren waren, hoe drukker de
groep was.’



Brigitte werkt dagelijks met tien jongeren tussen de twaalf en achttien
jaar. De musical vindt ze grotendeels realistisch, maar sommige stukken zijn
volgens haar uitvergroot voor het toneel. Het makkelijk weglopen van de
jongeren, zoals in Home gebeurt, is in de besloten leefgroep waar ze werkt niet
mogelijk. Ook is het volgens haar niet te doen om maar met één leidster op een
groep te werken. ‘Het mooie aan het werk is dat het geen één dag hetzelfde is.
Als ze de ene minuut hard zitten te lachen, kan het de volgende minuut omslaan
in een woedeuitbarsting of huilbui. Vaak vertellen de jongeren niet zoveel,
omdat ze het vertrouwen in de hulpverlening kwijt zijn. Als ze wat vertellen dan
ben je al heel ver. Meestal droppen ze gewoon wat, dat je als groepsleidster op
moet pakken. En daar moet je feeling voor hebben.’



‘Het lijkt wel of je er bent, maar je bent er niet,’ is het verwijt van
Home-personage Florie aan medespeler Marthe. Terwijl de jongeren in Home dag en
nacht geconfronteerd worden met hun gedachten en problemen kan groepsleidster
Marthe lekker naar huis gaan. Het is maar een baan en als hulpverlener heb je
ook gewoon een arbeidstijdenbesluit en een werkovereenkomst.



Marjolein van Dam kreeg ook een mentor toegewezen, maar die was er volgens
haar ook lang niet altijd. ‘Het gevoel dat je wilt dat ze er 24 uur voor je
zijn, is heel sterk. Het was duidelijk dat het maar werk was en dat maakte mij
des te bozer. Hoe kan je iemand vertrouwen als ze telkens weg gaan en er geld
voor krijgen, dacht ik toen. Op dat moment was ik boos en dat beïnvloedde mijn
beeld. Je weet wel dat het werk is, maar je verlangt naar onvoorwaardelijke
liefde en die vind je op dat moment niet bij de hulpverlening. Nu zie ik het
anders. Hulpverleners doen wat ze kunnen en mogen.’ Ook Brigitte krijgt het
verwijt regelmatig naar haar hoofd geslingerd. ‘Vooral in het begin krijg je
vaak te horen dat je er niet genoeg bent. Maar als ze door hebben dat je toch
elke keer weer terug komt, dan wordt het vanzelf minder.’



Surrogaat



Brigitte Kuipers volgde de opleiding MDGO AW, een voorloper van de
opleiding Sociaal Pedagogisch Werk. ‘Ik heb theorie en praktijk nooit zo kunnen
koppelen,’ vertelt ze. ‘Je leert de algemene richtlijnen, maar er zijn duizenden
situaties waar je op moet kunnen reageren. Dat staat allemaal niet in boeken.’
De groepsbegeleidster in Home, Marthe, komt van haar opleiding af met grote
idealen. Zij wil een groep smeden van de jongeren en ze uit hun problemen
helpen. Dat het niet zo makkelijk gaat en meer een utopie blijkt te zijn, is ook
zo in de praktijk. Brigitte: ‘Je moet je niet vergissen in de jongeren, ze zijn
aan het puberen en hebben ook gedragsproblemen. Die twee verschillende situaties
moet je zien te scheiden. Als je bij ons met idealen binnen komt, dan loop je al
snel tegen een muur aan.’



De ideale hulpverlener als opvoeder bestaat niet, denkt Marjolein. ‘Dat
zijn je ouders. Maar een groepsleider moet vooral duidelijk, eerlijk en zeker
van zichzelf zijn. En humor is ook belangrijk. Een hulpverlener moet zich op
kunnen stellen als een boksbal, je moet je emoties en verhalen er kwijt kunnen.
Er moet een soort basisvertrouwen komen. Maar dat gaat met vallen en opstaan. Je
kan nooit een band krijgen zoals je die met familie hebt.’ Brigitte kan zich wel
vinden in de benaming boksbal. ‘In de musical is het nog wel soft wat er gezegd
wordt. In het echt krijg je meer naar je hoofd geslingerd. Ik word weleens
bedreigd. Maar je moet het zo zien: ze schelden niet tegen je persoonlijk, maar
ze schoppen op die manier meer tegen de hulpverlening aan. Je moet daar afstand
van kunnen nemen. Maar je trekt je toch altijd dingen aan, hoe professioneel je
ook bent. Je voelt je verantwoordelijk voor de jongeren, je voelt je toch een
surrogaat ouder. Maar je hebt wel je professionaliteit nodig om te vermijden dat
ze je ook als surrogaat gaan zien.’



Om nog meer praktijksituaties in sociaal pedagogische opleidingen te
brengen, wordt er studiemateriaal ontwikkeld naar aanleiding van Home. De
Hogeschool INHolland Den Haag is in samenwerking met de Stichting Jeugdformaat
uit dezelfde plaats bezig om een programma te maken dat aansluit op de praktijk.
De levensverhalen en situaties die in Home voorkomen gaan dienen als
basismateriaal voor casussen. Waarschijnlijk wordt het studiemateriaal
aangeboden via een website. Met het basismateriaal kunnen opleidingen verder aan
de slag. Verder zien de Arbeidsmarktcampagnes Jeugdzorg van de Sectorfondsen
Zorg en Welzijn in de musical een kans om een goed beeld te geven van het
werk.



Marjolein vindt dat iedere jeugdhulpverlener Home zou moeten zien. ‘Het is
namelijk een hele goede manier om duidelijk te maken hoe de jongeren denken en
wat ze voelen. Achter de jongeren zit vaak een hele geschiedenis.’ Voor Brigitte
is de musical ook een mooie gelegenheid om meer begrip te kweken, vooral bij
haar omgeving. ‘Ik probeer wel uit te leggen wat ik doe, maar er is niet altijd
begrip. Als ik tussen ruziënde jongeren in ben gesprongen en met een blauwe plek
thuis kom, snapt niet iedereen het. Door Home kunnen mensen zien dat er een
geschiedenis achter zit.’



Meer informatie over de musical, de speellijst en de jeugdzorg:
href="http://www.olbe.nl">www.olbe.nl
,
href="http://www.dejeugdzorg.nl">www.dejeugdzorg.nl
en
href="http://www.kinderhulp.nl">www.kinderhulp.nl
/Linda
Blok

Administrator

Gerelateerde tags

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden