Registreren Waarom moet u zich registreren voor deze site? Lees meer

Margit Wewer van Breed Platform Verzekerden en Werk over arbeidsgehandicapten: ‘Alleen recht op reïntegratie kan baan afdwingen’

De Wet op de Medische Keuringen en de Wet op de Reïntegratie van Arbeidsgehandicapten moesten het voor mensen met gezondheidsbeperkingen eenvoudiger maken weer aan het werk te gaan. 'Maar dat is niet gelukt,' zegt Margit Wewer, beleidscoördinator van het Breed Platform Verzekerden en Werk. Arbo-diensten, verzekeraars en werkgevers lappen nog geregeld de wetten aan hun laars, zo blijkt uit klachten die vorig jaar bij de organisatie binnenkwamen.

‘Ik ben een vrouw van 31 jaar en werkte als reisadviseur, tot mijn
werkgever er via een gerucht achterkwam dat ik diabetes heb. Dat had ik nooit
verteld, vond ik niet relevant. Mijn werkgever heeft toen de arbo-dienst
verzocht mijn medisch dossier in te zien. Het gehele dossier is aan de werkgever
gegeven. Ik ben daarop ontslagen.’

Dit is één van de ruim zesduizend reacties die vorig jaar zijn
binnengekomen bij de Helpdesk van het Breed Platform Verzekerden en Werk
(BPV&W). Het platform informeert en adviseert mensen met
gezondheidsbeperkingen die in hun maatschappelijke participatie worden
belemmerd. Ze benut tevens de registratie van de Helpdesk om ontwikkelingen te
volgen bij het verkrijgen of behouden van werk of het afsluiten van een
verzekering. In de rapportage ‘Helderheid Gewenst’ dat onlangs uitkwam,
inventariseert het BPV&W de vragen en klachten van de bellers die in 2000
bij de Helpdesk binnenkwamen. Aan de hand daarvan heeft het platform een serie
aanbevelingen gedaan zodat de negatieve trends aangepakt kunnen worden.



Tegenwerken

De bevindingen die in de rapportage staan, stemmen op zijn zachtst
gezegd somber. Arbo-diensten, verzekeraars, werkgevers, medische adviseurs en
keuringsartsen blijken nog heel regelmatig de wet te omzeilen. Tijdens
sollicitatiegesprekken krijgen werkzoekenden dikwijls gezondheidsvragen
voorgelegd en dringen werkgevers aanstellingskeuringen aan hen op, terwijl dit
volgens de privacy beschermende Wet op de Medische Keuringen verboden is.
Arbo-diensten geven nog medische informatie door aan werkgevers en werken soms
zelfs mee aan een oneigenlijk aanbod voor ontslag. Uitvoeringsinstellingen
functioneren traag, maken veel fouten, geven gebrekkige informatie en maken zich
schuldig aan onheuse bejegening. Verzekeraars op hun beurt vragen werkgevers bij
collectieve verzekeringen te verklaren dat al hun werknemers gezond zijn. En ze
weigeren vaak nog particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen te
verstrekken aan arbeidsgehandicapten die een eigen bedrijf willen starten.




‘Arbeidsgehandicapten worden nog op alle mogelijke manieren tegengewerkt,
terwijl een groot deel van hen maar al te graag aan het werk gaat of zijn werk
behoudt,' zegt Margit Wewer, coördinator beleid bij het BPV&W en een van de
vier auteurs van de rapportage ‘Helderheid Gewenst’.



Mede om de positie van een werkzoekende met een arbeidshandicap te
versterken zijn de Wet op de Medische Keuringen (WMK, januari 1998) en de Wet op
de Reïntegratie van arbeidsgehandicapten (REA, juli 1998) ingevoerd. Deze wetten
moesten het voor mensen met beperkingen eenvoudiger en aantrekkelijker te maken
aan het werk te gaan of hun werk te behouden. ‘Maar dat is niet gelukt,'
concludeert de beleidscoördinator. ‘Er wordt nog steeds onzorgvuldig
omgesprongen met medische gegevens, zo blijkt uit onze rapportage. Dat vind ik
wel de schokkendste conclusie,' zegt Wewer.

Maar niet alleen werkgevers en arbo-diensten gaan onjuist met gegevens
om. ‘Verzekeraars hebben er ook een handje van om mensen te achtervolgen met hun
medisch verleden,' zegt Wewer. ‘Je kunt iemand die in zijn kinderjaren kanker
had en daarvan tien jaar geleden al genezen is verklaard, niet nog eens een
premieopslag van vijftig procent geven voor zijn levensverzekering. Zulke dingen
gebeuren. Mensen krijgen geen kans hun medisch verleden af te sluiten.
Verzekeraars moeten redelijker termijnen hanteren.’



Rechten afdwingen

De Wet REA kwam er om het voor werkgevers aantrekkelijker te maken een
arbeidsgehandicapte in dienst te nemen of te houden. Werkgevers kunnen via die
wet aanspraak maken op vergoedingen voor de kosten die zij maken voor het
aanpassen van de werkplek. ‘Toch blijven werkgevers huiverig. Ze hebben geen zin
om werk of werktijden voor de persoon aan te passen en vinden het dikwijls te
veel rompslomp om een aanvraag in te dienen voor vergoedingen,' zegt Wewer. ‘Het
enige dat helpt alle partijen beter hun best te laten doen is de invoering van
het recht op reïntegratie. Op die manier kan een arbeidsgehandicapte werk
afdwingen, desnoods via de rechter. Zo staat hij niet meer met lege handen als
andere partijen geen medewerking verlenen.’ Wewer vertelt dat er momenteel
experimenten lopen met persoonlijk reïntegratiebudgetten. Op proef krijgen
enkele arbeidsgehandicapten een eigen budget waarmee ze zelf actie kunnen
ondernemen om versneld aan de slag te komen of van baan te veranderen. Met dat
budget kunnen ze bijvoorbeeld een cursus volgen of een particuliere
arbeidsadviseur inhuren. Daarmee kunnen arbeidsgehandicapten zelf het heft in
handen nemen.

Elk jaar bellen er meer mensen naar de informatie- en advieslijn van
het BPV&W. ‘Uit hun verzoeken leiden wij af dat mensen slecht op de hoogte
zijn van hun rechten en plichten,' zegt Wewer. ‘De verantwoordelijke partijen en
instanties schieten tekort in hun informatievoorziening. Veel klanten weten
bijvoorbeeld niet dat er een klachtenregeling bestaat voor de arbo-dienst, om
maar wat te noemen.’

Wewer vreest voor de overgang naar het SUWI-stelsel, de nieuwe
structuur van de uitvoering van de sociale zekerheid die per 1 januari 2002 van
kracht wordt. Alle werkzoekende kunnen dan terecht bij een Centrum voor Werk en
Inkomen, waar er één loket voor zowel werk als inkomen is. 'Het geven van
specifieke informatie aan arbeidsgehandicapten zal dan waarschijnlijk niet de
hoogste prioriteit krijgen van de betreffende instanties. Dan zullen ze straks
ook helemaal niet meer weten waar ze aan toe zijn. Wij zien het als onze taak
samen met de gezamenlijke cliëntenorganisaties mee te werken aan een goede
voorlichtingscampagne van de overheid. Klanten hebben behoefte aan
onafhankelijke voorlichting.’



Overtredingen

In hun reacties op het rapport van het platform hebben het Landelijk
Instituut Sociale Verzekeringen en de Brancheorganisatie van arbodiensten
beterschap beloofd. Met het verbond van verzekeraars is het platform in gesprek
om te komen tot afspraken over het acceptatiebeleid, de premieberekening en de
statistieken die verzekeraars hanteren. Die laatste zijn volgens het platform
dikwijls verouderd, waardoor premies worden gebaseerd op onjuiste gegevens.


Het BPV&W heeft verschillende aanbevelingen gedaan. Zo moet er meer
systematisch worden geëxperimenteerd met persoongebonden reïntegratiebudgetten
en het bieden van persoonsgebonden ondersteuning, ook aan startende ondernemers.
Voorts moet het invoeren van een onafhankelijke klachtencommissie voor
aanstellings- en verzekeringskeuringen de positie van de cliënt beschermen.
‘Maar er moet vooral meer aandacht voor de naleving van privacyregels komen,'
aldus Wewer. ‘'Het overtreden van privacyregels zou gevolgen moeten hebben voor
het certificaat van arbo-diensten.'/Jeannine Westenberg

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.

Zorgwelzijn is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden