Zorg + Welzijn

• Print pagina
• Stuur pagina door
• RSS

In de documentaire Machteloos worden ouders met een licht verstandelijke beperking gevolgd. De gezinnen wonen op Parkwijk in Utrecht, waar gezinscoaches hen helpen bij het opvoeden van hun kinderen, zoals Cleo en Frits met hun zoon Casper.

Zoals bij veel licht verstandelijk gehandicapten is het bij Cleo (24) en Frits (41) maar de vraag hoe lang hun kind bij hen mag wonen. Al een aantal malen was hun zoontje Casper bijna in een pleeggezin geplaatst. Omdat Frits te veel blowde of erg agressief werd, of omdat Cleo manipuleerde. Toch is Casper tot dusver niet bij zijn ouders weggehaald, omdat de begeleiders vinden dat Cleo en Frits, ondanks hun eigen problemen, goed voor hem zorgen. Maar koorddansen blijft het.

Cleo en Frits wonen op Parkwijk, een Utrechtse wijk met een woonlocatie van zorgaanbieder Amerpoort. Daar krijgen licht verstandelijk gehandicapten met problemen als verslavingen, schulden of agressief gedrag, begeleiding bij het opvoeden van hun kind(eren). Voor de cliënten is het een laatste kans om te bewijzen dat ze hun kind verantwoordelijk kunnen opvoeden: als het op Parkwijk fout gaat, moet het kind naar een pleeggezin. Momenteel wonen er elf gezinnen. Elke familie krijgt begeleiding van twee gezinscoaches.

Vanaf het moment dat ze op Parkwijk kwamen, ongeveer twee jaar geleden, begeleidt gezinscoach Thea Rosier er Cleo en Frits. Zij kreeg al snel het hele levensverhaal van het stel te horen. Hoe ze in hun jeugd beschadigd zijn, op straat waren beland en hoe hun dochter Angel, nu drie jaar, van hen is afgepakt, zoals ze dat zelf voelen.

Thea: ‘Om vertrouwen te winnen, is het cruciaal om over die verhalen heel gewoon te doen. Laten zien dat je niet wegloopt voor problemen. Omdat Cleo en Frits zo beschadigd zijn, hebben ze een soort natuurlijk mechanisme om te blijven duwen en schoppen, om te kijken wanneer jij hen afstoot. Dan ben je ineens een rotwijf en willen ze je nooit meer zien. Dat krijg je er nooit uit. Ik weeg daarom elke zin af.’
Cleo zegt dat Thea er goed in geslaagd is haar vertrouwen te winnen. ‘Je bent wel streng maar je probeert spelenderwijs mensen hun mond te laten opendoen. Lenie, mijn andere coach, zegt dat Casper naar het speeluurtje op vrijdag moet. Daar kan mijn man niet tegen. Jij dwingt niet, je legt uit waarom iets goed is voor mijn zoon.’

Alcoholverslaving
Die uitleg kan over iets heel alledaags gaan. Zo belde Cleo Thea een keer in paniek op om elf uur ’s avonds, omdat Casper niet wilde slapen. ‘Ik werd er helemaal gek van’, vertelt Cleo. ‘Dan kun je hem bijvoorbeeld een kusje geven en welterusten zeggen. Laat hem daarna maar even huilen’, reageert Thea. Ze voegt toe dat het belangrijk is om mensen als Cleo en Frits te stimuleren zelf na te denken. ‘Je moet een oplossing aandragen en hen laten denken dat zij het bedacht hebben. Cleo zal meestal eerst tegensputteren. Om dan twee dagen later stralend te komen vertellen dat Casper zo lekker slaapt omdat zij hem een kusje heeft gegeven.’

Veel adviezen gaan over veel complexere problemen. Er was het moment dat het stel ruzie had, en Frits Cleo bedreigde. Toen Cleo de sleutels van zijn scooter onder de bank gooide en Frits ze niet kon vinden, werd hij zo kwaad dat hij moest worden afgevoerd door de politie. ‘Gelukkig besefte Frits op tijd dat er iets moest gebeuren, anders zou hij zijn kind kwijtraken’, zegt Thea. ‘We hebben toen voorgesteld om hem een programma te laten volgen bij kliniek De Waag, zodat hij van zijn agressie en alcoholverslaving af kon komen. Dat gaat nu goed, hij gaat er trouw elke week heen en is rustiger.’

Naar schoonmoeder
De belangrijkste reden dat Casper ondanks zo’n escalatie nog steeds bij zijn ouders woont, is dat ze zo goed voor hem zorgen, zegt Thea. ‘Dat is absoluut niet vanzelfsprekend hier. Sommige kinderen zijn ondervoed en krijgen te weinig vitaminen en mineralen, terwijl ouders alleen maar op de bank zitten. Casper is gezond, vrolijk en komt ten minste nog het huis uit. Hij gaat bijvoorbeeld mee boodschappen doen. Dat is al heel wat voor deze mensen.’ In de documentaire is te zien hoe het bij de twee andere gezinnen fout afloopt. Patricia moet weg van Parkwijk omdat ze onhandelbaar is en drugs gebruikt. Haar zoontje Sylvester junior, waar ze zwanger van was op Parkwijk, moet naar haar schoonmoeder. Stefanie en Richard verwaarlozen hun dochter Melanie. Adviezen daarover pikken ze niet op, waardoor het meisje uiteindelijk naar een pleeggezin moet. Frits en Cleo mogen Casper voorlopig wel blijven opvoeden. Toch blijven ook zij op het randje balanceren, ziet Thea.

‘Frits blowt weer meer. Daar moeten we wat aan doen. En we weten dat er altijd een moment komt waarop Cleo de relatie met haar collega’s weer gaat forceren. Ze vinden het daarnaast heel moeilijk om met de toekomst bezig te zijn. Gordijnen moeten per se nu worden gekocht. En ze komen er pas op Eerste Kerstdag achter dat ze geen boodschappen in huis hebben.’

Bovendien stuit Thea continu op het verleden van Frits en Cleo. ‘Ik heb niet alleen te maken met een moeder en een vader, maar ook met mensen met een beperking en met heel veel onverwerkt verdriet. Ik nam Cleo eens mee naar McDonald’s. Daar zag ik het kleine meisje opstaan dat zo gelukkig was dat ze wat mocht bestellen, en dat zoveel tekort is gekomen. Ondanks dat ik eigenlijk vind dat mensen met een verstandelijke beperking geen kinderen mogen krijgen, knok ik voor mensen als Cleo en Frits. Ze zijn er nu eenmaal. En ik zie dat zij hun Casper ontzettend veel liefde geven. Ondanks hun ellende. Daarom blijf ik vechten, ook al weet ik niet hoe het zal aflopen.’

Dit artikel staat in Zorg + Welzijn Magazine nummer 3, maart 2010.