Zorg + Welzijn

• Print pagina
• Stuur pagina door
• RSS

Burgemeester Job Cohen slingerde onlangs de discussie aan over de beslissingsbevoegdheid van burgemeesters over probleemgezinnen. En met succes: want hoewel minister Rouvoet het plan van tafel veegde, overweegt het kabinet toch een experiment. ‘Het welzijns- en jongerenwerk moeten we helemaal opnieuw bekijken.’

Door Carolien Stam en Martin Zuithof - Hij heeft het gehad met de overlast van probleemjongeren. Burgemeester Job Cohen van Amsterdam kiest voor de harde aanpak. Daaraan moet het welzijns- en jongerenwerk zich aanpassen, vindt hij.

‘Jeugd- en jongerenwerkers weten vaak niet hoe ze die jongens aan moeten pakken. Op een gegeven moment moet je zeggen: “Als je je niet gedraagt, sodemieter je maar op!”’ Even schrikt Cohen van zijn woorden. Hij voegt er verontschuldigend aan toe: ‘Je moet ze natuurlijk wel bij je houden en dat vergt veel professionaliteit van jongerenwerkers. En die is er niet altijd.’

Knoop doorhakkenBurgemeesters moeten de bevoegdheid krijgen om beslissingen te nemen over probleemgezinnen. Met die stelling opende Job Cohen eind mei de discussie over de inmenging van de burgemeester in de taken en bevoegdheden van de jeugdzorg.

‘Ach, ik gooi wel eens een steentje in het water’, glimlacht hij met gepaste bescheidenheid. Hij wist natuurlijk heel goed dat daar een flinke discussie over zou losbarsten. ‘Daarom is het goed om uit te leggen wat precies de achtergrond is van mijn opmerking.’

Moeder op vakantieCohen vertelt op de hem karakteristieke wijze, aan de hand van de praktijk, wat de aanleiding is voor zijn constatering dat hulpverleners zich in een situatie manoeuvreren waarin ze geen doelgerichte beslissingen kunnen nemen.

‘De hulpverleners van het “straatcoachproject” in Slotervaart vertelden ons over een aantal schrijnende gevallen. Zoals over een gezin van tien kinderen. Moeder was even op vakantie naar Marokko en het buurmeisje zorgde voor de kinderen. Daar liepen wel tien instanties in huis, van Bureau Jeugdzorg tot de politie en de woningbouwcorporatie. Maar regie was er niet.'

'Onze gemeentesecretaris Eric Gerritsen nam het initiatief om iedereen die erbij betrokken was om de tafel te zetten met als doel een oplossing te vinden. Sommige hulpverleners hadden elkaar nog nooit gesproken. Het idee was om aan de hand van een aantal casussen procesafspraken te maken, die later kunnen leiden tot een algemeen bruikbaar plan van aanpak. Na een paar maanden vroeg ik aan Gerritsen: “En, hoe gaat ‘t?” “Ik ben nog bezig”, antwoordde hij. Het lukte de professionals maar niet om afspraken te maken.'

Buitenstaander 'En bezorgde dat gezin nog overlast? “Nou, dat viel wel mee, een brandje misschien”, kreeg ik te horen van de instanties. Ja, maar de buren waren al verhuisd! Ik kreeg het gevoel: dit kán toch niet. Ik realiseerde me tegelijkertijd dat iedereen verschrikkelijk zijn best deed.'

'De professionals konden er niet uitkomen, omdat ze allemaal vanuit hun eigen perspectief keken en niet samen een richting konden bepalen. Toen heb ik voorgesteld dat een buitenstaander in zo’n geval de knoop doorhakt en zegt: “Zo gaan we het doen”.’

OvergeorganiseerdOp de vraag of niet de meest betrokken professional de regie over de ketenaanpak bij probleemgezinnen moet voeren, antwoordt Cohen: ‘Wie is dat, de meest betrokken professional? Nu is het de een, dan is het de ander. En ze komen er niet uit wie de beslissing moet nemen. Natuurlijk moet de rechter bepalen of een kind uit huis wordt geplaatst.'

'Maar als één professional vindt dat het niet nodig is om het de rechter te vragen, gebeurt het niet. Dan is het nog niet zo’n gek idee dat iemand die op afstand staat die beslissing neemt.’ Direct voegt Cohen er aan toe: ‘Ik denk dat het effect is dat professionals uiteindelijk zó bang zijn dat een buitenstaander die beslissing neemt, dat ze er zelf uitkomen.’

Professionals in de jeugdzorg voelen zich door u in de hoek gezet. ‘Ik neem dat niemand kwalijk, ik vind het logisch. Iedereen doet zijn best’, zegt Cohen. ‘Maar we hebben in Nederland zo langzamerhand de zaken zo georganiseerd dat het niet meer goed gaat. Niet ongeorganiseerd, nee óvergeorganiseerd.'

'Natuurlijk moeten we er op bedacht zijn niet weer een tussenlaag te creëren. Maar het zou mij niks verbazen als het besluitvormingsproces veel sneller gaat wanneer ik zeg: “Als jullie er over tien dagen niet uit zijn, doe ik het”. Waar het mij om gaat, is dat we een enorme schil van hulpverleners hebben gemaakt rondom gezinnen. Daarin moet meer doelgericht gewerkt worden.’

Rol gemeente?Heeft de gemeente wellicht verzuimd de juiste doelen te stellen? Enigszins geïrriteerd antwoordt Cohen: ‘O, dat had zonder twijfel beter gekund. Ik ben zelf nooit zo geïnteresseerd in dat soort verwijtende vragen, daar kom je niet veel verder mee.’ Natuurlijk moet er nog veel gebeuren, ook in probleemwijken, gaat Job Cohen plichtmatig verder.

Als we hem een paar incidenten, zoals de terreur van allochtone jongeren in de Diamantbuurt voorleggen, vindt hij enige nuancering op zijn plaats: ‘Ho, wel eens in de Diamantbuurt geweest? Was het erg? Nee, hè? In Amsterdam-Noord en -West zijn de problemen aanzienlijk groter.’

Dan formuleert hij een opmerkelijke analyse van het overlastprobleem: ‘Het zou best zo kunnen zijn dat overlast nu zo in de belangstelling staat omdat de criminaliteit flink gedaald is. Mensen kwamen eerder niet toe aan de overlast, want iedereen was bezig met de criminaliteit. De aandacht voor overlast is mede een gevolg van teruglopende criminaliteit.’
Het gehele artikel is te lezen in Zorg + Welzijn Magazine 7, juli 2007. Drie maanden na publicatie wordt het op de website geplaatst.

Lees ook: Herrema aan de subsidiepomp. Redactioneel. (Zorg + Welzijn, 10 mei 2007), Slotervaart pakt overlastjongeren én hun ouders aan (Zorg + Welzijn, 7 maart 2007), Amsterdamse burgemeester Job Cohen over religie en integratie: 'Allochtonen dreigen samenleving rug toe te keren' (Zorg + Welzijn, 29 januari 2003)

Reactie 1. Laat Cohen de kruiwagencultuur aanpakken.
Burgemeester Cohen doet net of wat hij roept volstrekt nieuw is. Het tegendeel is het geval. In 1990 publiceerde het Centrum voor Dienstverlening in Rotterdam het rapport "Door de maas gevallen" waarin tal van aanbevelingen werden gedaan om het langs elkaar heen werken van hulpverleners aan Marokkaanse gezinnen tegen te gaan. In het rapport werd gepleit voor een centrale regie, meer expertise in het welzijnswerk én het betrekken van de ouders bij de totstandkoming van het beleid. Dat rapport werd door dezelfde PvdA van Cohen terzijde geschoven en het subsidiesysteem dat verkokering bevordert en samenwerking moeilijk maakt werd in stand gehouden. Dat probleem blijft de grote steden achtervolgen. De PvdA bezet traditioneel veel belangrijke posities bij de grote welzijnsinstellingen, jeugdzorg en in de stadsdelen. Dit zorgt ervoor dat de profilering van de instelling belangrijker wordt dan de kwaliteit van het werk. Om hun positie te behouden, moeten directeuren en managers zich concurrerend neerzetten. De marktwerkingsideeën van Paars en Balkenende I-III deden de rest. Cohen doet er verkeerd aan door de professionals persoonlijk aan te spreken. Er is sprake van een cultuur waarin professionals domweg hun werk niet kunnen doen. Ze worden gedwongen tot loyaliteit aan hun directeuren en kunnen daardoor de noodzakelijke beslissingen niet zomaar nemen. Het gebeurt regelmatig dat de inzet van een jongerenwerker
objectief gezien noodzakelijk is, maar politiek ongewenst omdat daardoor andere partijen zich bezwaard zouden kunnen voelen. Soms worden jongerenwerkers bijvoorbeeld gesommeerd om een bepaalde groep los te laten, omdat de politie de taak gaat overnemen. De politie kampt echter met tekorten aan menskracht en is niet toegerust om groepen jongeren te begeleiden naar minder overlast. Cohen schopt naar de verkeerde. Laat hij de kruiwagencultuur in Amsterdam opruimen en ervoor zorgen dat mensen alleen nog op een post komen te zitten vanwege hun verdiensten, niet vanwege hun lidmaatschap van de PvdA. Hij moet minder soft zijn tegenover zijn partijgenoten, dan kunnen welzijnswerkers in de wijken en gezinnen zonder achterliggende politieke spelletjes hun werk doen. Het zijn niet de werkers die ervoor kiezen om de tiende hulpverlener op een gezin af te sturen. Het zijn hun leidinggevenden die ervoor kiezen om zich op deze manier in de kijker te spelen. Cohen, spoel de Augiasstal schoon! Ronald Matthijssenvoormalig jongerenwerkerauteur van het rapport "Door de Maas gevallen"

Reactie 2. Gooi niet het kind met badwater weg. Geachte heer Cohen, Vanmorgen las ik het interview met u in het blad Zorg + Welzijn. Ik was echt verbaasd. Natuurlijk is er veel kritiek mogelijk op het jongerenwerk gericht op probleemjongeren. Net zoals dat trouwens heel goed mogelijk is op de gemeentelijk aansturing van het welzijnswerk en het jongerenwerk daarbinnen door de stadsdelen in Amsterdam. Als er ergens langdurig sprake is van overlast dan is het al eerder flink misgegaan. Waarom dan die eendimensionale insteek op jongerenwerk voor overlastgevende jongeren en waarom zo weinig zelfkritiek op de gemeentelijke rol?

Mijn opa zei altijd dat voorkomen beter was als genezen. Laten we vooral niet vergeten dat het jongerenwerk veel breder is dan het bestrijden van overlast van probleemjongeren. Inzet voor preventie en werken aan empowerment van jongeren zijn minstens zo belangrijk. Gelukkig gebeurt dat ook. Kijk maar naar projecten als Be at the media van Stichting Jongerenwerk Amsterdam en raak onder de indruk van de DVD die is gemaakt over kindermishandeling gebaseerd op de theaterproductie STUK. De DVD wordt nu, mede met geld van de gemeente, verspreid op Amsterdamse scholen. Ik heb de voorstelling drie keer gezien en een ding is zeker, soft is die zeker niet. Kijk ook eens naar de documentaire Ghetto Girls die o.a. door voormalig wethouder Aboutaleb een belangrijke bijdrage aan de emancipatie van jonge Marokkaanse vrouwen wordt genoemd. Kijk ook eens in naar projecten zoals Dig It!

Jongeren in Westerpark zijn daar aan de slag met Media en Kunst met als doel groepen jongeren bij elkaar brengen ter bevordering van de sociale cohesie in deze multiculturele buurt. Kijk naar Nowhere in de Zeeburg dat, volgens de website van het stadsdeel Zeeburg, workshops biedt waar je als jongere voor thuisblijft. Dit zijn slechts enkele projecten die ik zelf ken maar ik ben ervan overtuigd dat er nog veel meer projecten zijn waar jongeren met elkaar in contact komen en waar zij voelen dat ze veel kunnen én de moeite waard zijn. Dat is essentieel. Ik denk trouwens dat we het daar wel over eens zijn.

Het is prima om de misstanden in het jongerenwerk aan de kaak te stellen maar gooi alstublieft het kind niet met het badwater weg, steek ook de hand in eigen boezem en bouw voort op de goede ervaringen die er zijn. Een betere afstemming en regie van het stedelijk jongerenwerk en jongerenwerk in de verschillende stadsdelen kan daarbij vast geen kwaad. Harry Mertens Senior projectleider Leefbaarheid MOVISIE



Lees ook de gratis Zorg + Welzijn Nieuwsbrief. Daarvoor kunt u zich hier aanmelden. Door hier te klikken leest u de laatste editie.

Wilt u reageren? Klik dan hier zorgenwelzijn@reedbusiness.nl